Leerlingen de dupe van ‘flauwekul’-lessen op school: ‘Methodes deugen niet’

Scholen moeten worden verplicht betere lesmethodes te gebruiken, vindt het CDA en Anna Bosman. Dat zo veel kinderen slecht kunnen lezen, schrijven en rekenen komt doordat verkeerd wordt lesgegeven.
Artikel van Hans in AD, 17-11-2021
Open Leerlingen de dupe van ‘flauwekul’-lessen op school: ‘Methodes deugen niet’

Gereedschap : Rekenroute

Versteeg, Bronja
JSW (Jeugd in school en wereld). - jrg. 105 (2020-2021), nr. 8 (april 2021) ; p. 46-49
In de rubriek Gereedschap bespreken verschillende experts elke maand een (les)methode of een leermiddel. Deze maand wordt Rekenroute besproken. Rekenroute van uitgeverij Malmberg is een uitwerking van Passende Perspectieven leerroute 2 en 3 van SLO. Deze leerroutes worden ingezet als Fundamenteel niveau (1F) niet haalbaar blijkt. Het gaat om leerlingen die doorstromen naar het praktijkonderwijs en vmbo-bb of leerlingen met ernstige rekenproblemen. Met Rekenroute kan voor leerlingen een eigen leerlijn samengesteld worden. Rekenroute is een vrijwel complete leerlijn met materiaal voor groep 3 tot en met 8. Rekenroute kan ook gebruikt worden als een aanvulling op de rekenmethode als leerlingen op deelgebieden extra instructie en inoefening nodig hebben. Binnen het speciaal (basis)onderwijs kan Rekenroute ook als methode ingezet worden. Voor elke jaargroep zijn 30 rekendoelen uitgewerkt. In het doelenoverzicht staat per domein welke doelen aan de orde komen. In het jaaroverzicht staat voor iedere week een nieuw doel en een onderhoudsdoel gepland. Door de weken heen komen doelen uit verschillende domeinen aan de orde en werken de leerlingen in verschillende leerwerkboeken.
Open Gereedschap : Rekenroute als abonnee van JSW

Wat is het effect van een digitale rekenmethode versus een papieren methode op het verwerven van rekenvaardigheden door leerlingen op de basisschool?

Onderzoek verricht naar aanleiding van een vraag die gesteld werd via de Kennisrotonde van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek. Het gebruik van digitale technologie voor rekenonderwijs op de basisschool lijkt een kleine positieve invloed te hebben op de leerlingprestaties. Het effect is het grootst als digitale leermiddelen een traditionele aanpak ondersteunen, aansluitend bij het niveau van de leerling. Andere factoren zijn echter veel bepalender voor rekenprestaties. Het gaat dan om extra instructie, manier van inzetten van hulpmiddelen door de leerkracht en zijn of haar kwaliteiten.
Open het antwoord op de vraag Wat is het effect van een digitale rekenmethode versus een papieren methode op het verwerven van rekenvaardigheden door leerlingen op de basisschool?

Tekstrijk : het spanningsveld tussen methodegebonden onderwijs en het vakmanschap van de leraar

Veel (basis)scholen maken dankbaar gebruik van methodes die vergezeld gaan van uitgebreide handleidingen voor de leraar. Deze handleidingen zijn in toenemende mate tekstrijk en dat lijkt in het voordeel van de leraar. Maar is dat ook zo? Het lijkt er eerder op dat methodes twijfelen aan het vakmanschap van de leraar. Een artikel van Marjolein Zwik op Blogcollectief onderzoek onderwijs.
Open Tekstrijk

Stappenplan keuzeproces leermiddelen in het primair en voortgezet onderwijs

Willem-Jan van Elk
Kennisnet, Zoetermeer; SLO (Nationaal Expertisecentrum Leerplanontwikkeling), Enschede Zoetermeer/Enschede : Kennisnet/SLO, 2019. - 9 p.
Het stappenplan Keuzeproces leermiddelen wil scholen helpen bij het inrichten van het keuzeproces van nieuwe (digitale) leermiddelen. Het stappenplan beschrijft de fases die scholen doorlopen bij het kiezen van nieuwe leermiddelen. Het keuzeproces als project kent verschillende fases: - Voorbereiding: hierbij zal de schoolleiding of een vaksectie het keuzeproces initiëren en een selectieteam van leraren samenstellen. Vervolgens krijgt het selectieteam van de schoolleiding en het bestuur een opdracht en randvoorwaarden. Een belangrijke stap in de voorbereidingsfase is analyseren welke leermiddelen de school al in huis heeft en de huidige leermiddelen evalueren. Door de plus- en minpunten vast te stellen in het huidige leermiddel en input te vragen van collega's, krijgt het selectieteam een beter beeld van waar het nieuwe leermiddel aan moet voldoen.
- Oriëntatie: hierbij inventariseert het selectieteam de leermiddelen op de markt en doet het inspiratie op. Hieruit ontstaat een longlist met leermiddelen waaruit het team kan kiezen. Daarnaast bepaalt het selectieteam de criteria waaraan een nieuwe leermiddel moet voldoen.
 - Keuze: het team komt tot een onderbouwde keuze voor een nieuw leermiddel. Dit leermiddel voldoet aan de criteria van zowel de school als de leraren zelf. Het selectieteam onderbouwt de keuze en deelt die met collega’s en de schoolleiding.
 - Invoering/Implementatie: alle leraren zijn betrokken bij de invoering van het leermiddel. Een belangrijke stap in deze fase is analyseren wat het nieuwe leermiddel betekent voor de inrichting van de lessen. - Evaluatie: evalueer samen op de school het keuzeproces en kom zo tot een efficiënte aanpak die aansluit bij de school. Een belangrijk onderdeel van het keuzeproces voor leermiddelen is het gesprek met leveranciers. In het artikel worden enkele tips gegeven, zoals het om uitleg en toelichting vragen zodat helder is hoe het leermiddel werkt.
Open Stappenplan keuzeproces leermiddelen in het primair en voortgezet onderwijs 

Rekenkracht

Oosterhout : Methode Rekenkracht, 2012-
Rekenmethode waarin het aanleren van strategieën centraal staat; het gaat om inzicht. Rekenkracht werkt vanuit leerlijnen, tussendoelen en toetsing. De leerlijnen met tussendoelen zijn afgestemd op de referentieniveaus. Via de toetsen krijgen leerkrachten inzichten in waar leerlingen op de leerlijn zitten. De analyse laat op categorie- en leerdoelniveau de beheersing of uitval zien. Met de afname en analyse stelt de leerkracht vast wat het niveau van een leerling is. Dit is het uitgangspunt voor het opstellen van het (les)programma. Het groepsoverzicht maakt de organisatie van het onderwijs in de groep gemakkelijker. Elke les heeft de volgende opbouw:​ Automatiseren (10 minuten) Fase 1: Instructie volgens het directe instructiemodel (10 minuten) Fase 2: Begeleid inoefenen en activerende werkvormen (30 minuten) Fase 3: Proces evaluatie (10 minuten). De lessen en oefeningen zijn digitaal; werkboeken en kaartensets (met activerende werkvormen als extra verwerkingsmateriaal) zijn op papier.
Open de site van Rekenkracht

Bingel

Den Bosch : Malmberg, 2019
Bingel bestaat uit:
- Digitale handleiding
- Digibordtool
- Resultatendashboard
- Hulpkit
Bingel is een digitaal platform van Malmberg, waarbij gebruik wordt gemaakt van adaptiviteit. In Bingel kunnen de lesmethodes gezet worden (als deze beschikbaar zijn voor Bingel) en per les kunnen de kinderen aan de slag gaan met het leerdoel van die les. De kinderen beginnen na een instructie van de leerkracht in Bingel met een basistaak, die voor alle kinderen hetzelfde is. De eerste opdrachten sluiten aan op de instructie. Daarna verwerken alle kinderen de lesstof op hun eigen niveau. Het adaptieve platform schakelt niet meteen terug bij een foutief antwoord, maar zorgt dat eerst kennis, inzicht en vaardigheden van een onderliggend doel beheerst worden. De eigen taken worden op maat geselecteerd voor de leerling door gebruik te maken van Knewton technologie. Voor de leerkracht is een digitale handleiding beschikbaar voor de lesvoorbereiding en tijdens het leerkrachtgebonden deel van de les. De digibordtool maakt de instructie visueel en interactief. In het resultatendashboard houdt de leerkracht zicht op de voortgang van de leerlingen tijdens de les en kan na de les een analyse gemaakt worden van de resultaten. De hulpkit biedt tools voor het bieden van extra instructie en remediërende hulp tijdens het zelfstandig werken. Vanaf het schooljaar 2019-2020 zijn de nieuwste versies van de rekenmethodes Pluspunt en De wereld in getallen beschikbaar in Bingel. 

Alles telt Q [2018] opvolger van Alles telt

Amersfoort : ThiemeMeulenhoff, 2019-
De methode doet structureel aan niveaudifferentiatie in een lijn die álle leerlingen leidt naar rekenniveau 1s. Deze rekenmethode stelt geen lagere doelen voor risicoleerlingen, maar geeft de leerkracht ruimte en handvatten om hen meer tijd en begeleiding te geven. Het instructiemoment is voor alle leerlingen, waarbij ze van en met elkaar leren. Na de instructie volgt een moment voor extra instructie, waarin ruimte is voor extra ondersteuning aan zwakkere en sterke leerlingen.

De verwerking van de lesstof is op drie niveaus:
•Basiswerkschrift, maatwerkschrift en pluswerkschrift op papier en digitaal, met de mogelijkheid om digitaal op individueel niveau te werken (vanaf 2020 adaptief).
•In de verwerking staat een signaalopgave: een opgave van een opvolgend niveau die de leerling uitdaagt
•Met Dit kan ik al! halverwege ieder blok, zien de leerkracht en de leerlingen hoe het met de voortgang gaat. Leerlingen maken een opgave en geven zelf aan hoe ze de lesstof beheersen.

De lessen zijn als volgt ingedeeld:
•Per blok 25 lessen en een evaluatiemoment.
•Les 15 (eind week 3) formatieve toets Dit kan ik al!, als reflectie voor de leerling (zonder normering).
•De zesde week bestaat uit de toets en remediëring, herhaling en/of verrijking.
•Twee momenten per lesweek automatiseren en memoriseren.
•Een les met instructie, over één leerdoel. Deze les wordt afgewisseld met een les zelfstandige verwerking van dat rekendoel.
•Bij oefenen en herhalen kunnen leerlingen de geleerde lesstof hernieuwd oefenen.

De materialen per groep bestaan uit:
•Groep 1: Digibordsoftware en losse (spel)materialen.
•Groep 2: Digibordsoftware, losse (spel)materialen en speelwerkschrift.
•Groep 3: Basiswerkschrift en pluswerkschrift, per blok 10%-schrift , toetsschrift, antwoordenschrift, Q-schrift en verwerkingssoftware.
•Groep 4 en 5: Maatwerkschrift, basiswerkschrift, pluswerkschrift, per blok 10%-schrift, antwoordenschrift, toetsschrift, Q-schrift en verwerkingssoftware.
•Groep 6, 7 en 8: Maatwerkschrift (1F), basiswerkschrift (1S), pluswerkschrift (1S+), per blok 10%-schrift, Q-schrift, toetsschrift, verwerkingssoftware en antwoordenschrift
De 21e eeuwse vaardigheden als kritisch denken en computational thinking zitten verweven in de hele methode vanaf groep 1.

• Open de Methodesite
• Bekijk Voorbeeldmaterialen

Rekenmethode kiezen en implementeren

Voordat je als team een nieuwe rekenmethode kiest, moet je als team eerst stilstaan bij wat de visie van de school is op rekenonderwijs. Hoe kies en implementeer je een rekenmethode?
Artikel van Ina Cijvat en Marianne Espeldoorn in JSW, nr. 5 (januari 2019) ; p. 6-9
Lees meer 

Handige tools om een methode te kiezen

Oriënteren op een nieuwe methode is iets waar je de tijd voor wilt nemen. Veel teams en vaksecties beginnen al in het najaar met dit traject, dus bijna een jaar voor het eerste gebruik. Je kunt natuurlijk zelf een lijst van criteria opstellen of gebruikmaken van bestaande hulpmiddelen. Open het blogbericht op Onderwijs Van Morgen

Rekenprof

Volledig digitale Deense rekenmethode van Edulab voor groep 3 t/m 8, methode-onafhankelijk en die aansluit op alle kerndoelen voor rekenen. De leerlingen oefenen spelenderwijs hun rekenvaardigheden, raken gemotiveerd en worden via kleine, duidelijke stappen uitgedaagd om steeds beter te leren rekenen. De methode gaat uit van de natuurlijke nieuwsgierigheid van het kind. Leerlingen worden geprikkeld tot nadenken, vervolgens biedt het inzicht. Hierna gaat de leerling zelf met de rekenstof aan de slag door veel te oefenen. De rekenmethode past zich voortdurend aan de individuele leerling en zijn/haar rekenproces aan waardoor de leerling niet gedemotiveerd raakt. Open de brochure van Rekenprof


Instructievideo Rekenprof from Young Crowds on Vimeo.

Proeftuin linked data rekenen voor het primair onderwijs

In de Proeftuin Rekenen, een samenwerking van Kennisnet en het Nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling (SLO), is het leermateriaal van verschillende methodes digitaal gekoppeld aan de leerdoelen van het vak rekenen. Metadata spelen een belangrijke rol. Voor bijvoorbeeld het leerdoel ‘optellen tot 15’ kan de leraar daardoor makkelijker leermateriaal uit verschillende bronnen vinden dat daarop aansluit. Per leerling kan hij leermateriaal klaarzetten dat past bij waar die leerling op dat moment aan moet werken.
De proeftuin bevatte de volgende leermaterialen:
•Alles Telt! (ThiemeMeulenhoff)
•De Wereld in Getallen (Malmberg)
•Rekenrijk (Noordhoff Uitgevers)
•Muiswerk
Lees meer

Keuzeproces leermiddelen kan effectiever

Scholen hebben moeite om overzicht te krijgen in het leermiddelenaanbod op de markt en vinden het lastig om de onderwijsvisie te vertalen naar een leermiddelenbeleid. Daardoor kiezen ze vaak nog voor leermiddelen en nieuwe lesmethoden die hun streven naar maatwerk in de klas niet optimaal ondersteunen. Dit blijkt uit de onlangs gepubliceerde Verkenning proces leermiddelenkeuze.
Lees verder over o.a. oplossingingsrichtingen voor een effectiever proces

Rekenmethode anders vasthouden

Begin over passend onderwijs en in elke teamkamer ontstaat meteen discussie: 'Onze methodes zijn niet geschikt om voldoende tegemoet te komen aan alle verschillen tussen leerlingen, maar we zien het niet zitten om zonder te werken.' Hoe kun in je rekenonderwijs onderzoeken hoe je de methode beter kunt inzetten, zodat die wél een bruikbaar hulpmiddel wordt? Artikel van Ina Cijvat en Marianne Espeldoorn in JSW, jrg. 101 (2016-2017), nr. 9 (mei 2017) ; p.  18-21