In vijf stappen naar het werken vanuit leerlijnen

Tal van onderwijsteams zijn momenteel op zoek naar strategieën om beter uit te gaan van verschillen en beter aan te sluiten op de leerbehoeften van kinderen. Werken vanuit leerdoelen en leerlijnen stelt kinderen beter in staat op een bij hen passende manier zich de stof eigen te maken.
Margje van Muiswinkel en Nora Booij van KPC Groep beschrijven in een artikel vijf praktische stappen die teams kunnen ondersteunen bij het werken met leerlijnen vanuit leerlijnen voor taal en rekenen. Ook bevat deze mini-publicatie handige links naar verdere informatiebronnen en publicaties.
Open artikel  

Rekenen in beeld [Dossier Leraar24]

KNOW-netwerk
Leraar24, 2015
In dit dossier wordt informatie gegeven over het gebruik van talige en beeldende contexten bij functioneel rekenen. Hierbij leren leerlingen hun rekenvaardigheden gebruiken in concrete situaties, die voornamelijk omschreven worden met taal. Deze talige context kan een belemmering zijn, omdat de context gezien wordt als een storende verpakking van een rekensom. APS en de de Erasmus Universiteit onderzochten of leerlingen hun rekenvaardigheid beter kunnen laten zien aan de hand van rekenopgaven met een beeldende context dan een talige context. Gemiddeld genomen blijkt dit het geval. De verschillen zijn klein, maar tussen de individuele opgaven kunnen de verschillen groot zijn.

Het onderdeel Kennis op Leraar24 bouwt voort op het voormalige KennisNetwerk Onderwijspraktijk en Wetenschap (KNOW). De dossiers zijn tot stand gekomen dankzij de inzet van vele betrokkenen bij het KNOW-project waaronder Kennisnet, LOOK, KPC Groep, Stichting Lucas Onderwijs, Freudenthal Instituut, Expertisecentrum Nederlands, de LPC, PO-Raad, VO-raad en wetenschappers. KNOW werd opgezet om de afstand te overbruggen tussen de onderwijspraktijk en het wetenschappelijk onderwijsonderzoek. Het kennisdeel op Leraar24 wordt sinds 2014 gecoördineerd door het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO). KNOW heeft een aantal digitale dossiers samengesteld. De dossiers bevatten korte informatie over het onderwerp, literatuurverwijzingen, filmpjes van Leraar24.nl en links naar relevante websites en gerelateerde onderwerpen. Bezoekers kunnen reageren op het dossier. Open het dossier

Rekenen ondersteunen door te tekenen

Visualiseren tijdens het oplossen van talige rekenopgaven
Het is een bekend probleem dat leerlingen moeilijkheden ervaren met het oplossen van talige rekenopgaven. Rekeninstructie-programma’s die deze problematiek daadwerkelijk aanpakken zijn echter nog schaars. Op 12 maart 2015 promoveerde Anton Boonen op dit onderwerp. In zijn promotieonderzoek maakt hij gebruik van visuele representaties, zoals een tekening of diagram. Hierdoor wordt het begripsproces van een talige rekenopgave vergemakkelijkt. Van belang hierbij is dat er zorgvuldig gekeken wordt hoe dergelijke presentaties moet worden geconstrueerd. Anton Boonen heeft hierover een artikel geschreven dat van belang kan zijn voor het onderwijs.
Het artikel heet ‘Het is geen rekenles, we leren tekenen’ en staat in het Tijdschrift voor Remedial Teaching. Lees artikel.
Lees ook een andere blogpost over de promotie van Anton Boonen voor meer informatie. Klik hier

Effecten van fysieke activiteit op cognitie en de hersenen van kinderen in het primair onderwijs

Leerlingen die drie maal per week al bewegend taal- en rekenles krijgen, kunnen beter rekenen en spellen. Al na twee jaar boeken zij een leerwinst van 5 maanden. Dat ontdekten onderzoekers van het UMC Groningen en de Rijksuniversiteit Groningen tijdens het experiment ‘Fit & Vaardig op school’. Bovendien concentreren leerlingen zich na de Fit & Vaardigles beter op hun taken in de les erna.
Tijdens de Fit & Vaardiglessen, die drie maal per week een half uur duren, krijgen de leerlingen rekenen en taal. De lessen behandelen het automatiseren en herhalen van de lesstof en sluiten aan op bestaande methodes. Op het digibord verschijnen opdrachten en de leerlingen moeten door een beweging te maken een antwoord geven op een vraag. Bijvoorbeeld een woord spellen door een sprong te maken bij elke uitgesproken letter. Tussen de opdrachten door doen ze een basisbeweging, zoals joggen.|
De leerlingen leren niet alleen beter rekenen en spellen, en zich beter concentreren, maar de Fit & Vaardiglessen zijn ook goed voor hun gezondheid. De body mass index (BMI) van groep 5-leerlingen die meededen aan het programma was na één jaar gelijk, terwijl de BMI van de controlegroep die de gewone lessen volgde, was toegenomen.
Bewegen tijdens de les heeft dus een positieve invloed. Maar welk soort bewegen werkt nu beter? Matig tot intensief bewegen zoals springen? Of complex bewegen waarbij meer cognitieve activiteit wordt verlangd, zoals een ingewikkelde turnoefening? Om dat uit te vinden, is het onderzoek Bewegen en leerprestaties gestart. Open het verslag van het onderzoek Effecten van fysieke activiteit op cognitie en de hersenen van kinderen in het primair onderwijs

Play Osmo

[Leiden : ICT Leskisten, 2015]
- Basis
- Number
- Tangram
- Words
Osmo is ontwikkeld om kinderen minder met de iPad te laten werken. Het pakket bestaat uit een aantal spellen en een speciale iPad-dock. Het bedrijf achter het systeem is Tangible Play. Met OSMO speel je woordspellen, puzzels en een natuurkundig spel. Deze kun je spelen met behulp van een speciale iPad-dock en soort spiegel die je over de camera van de tablet plaatst. Hierdoor kan de iPad registreren wat er voor hem gebeurt. De laatste loot aan de stam is Masterpiece, een tekenaar! Vervolgens start je de bijbehorende app op en kun je met de spellen aan de slag. Dankzij de camera-accessoire ziet de tablet wat de kinderen aan het doen zijn en geeft de software hen instructies. Hierdoor zouden de kinderen meer bezig zijn met de spellen zelf en minder met het scherm van het toestel.
Staat in E-lab

IGDI [App]

IGDI app
Ontwikkeld door Buro Bruis: www.burobruis.nl, een initiatief van Wendy Brasz en Myra den Haan
[s.l.] : Buro Bruis, [2015]
Deze app is speciaal voor de leerkracht ontwikkeld om meer variatie en inspiratie te hebben bij het werken met het directe instructiemodel. Je vindt er praktische ideeën om de leerlingen actief te betrekken bij je les. Aan de hand van vijf selectiecriteria geef je aan waar je naar op zoek bent. Welke bouw, welke fase van de les, welk vak, welk niveau en hoe lang wil je dat de activiteit duurt? zo krijg je een idee dat past bij jouw les en doelgroep. Het aantal suggesties in de app is nog beperkt maar zal in de toekomst zeker uitgebreid worden. Ook nu biedt het voldoende om aan de slag te kunnen gaan en je eigen repertoire wat uit te kunne breiden. De app kost € 1,99 en is verkrijgbaar voor iOS, Windows en Android.
Open deze site voor meer info

Passende perspectieven praktijkonderwijs

Leerroutes rekenen
N. Boswinkel, R. Brandt, S. van Os
Enschede, SLO, 2015. - 102 p.
Het hele onderwijsveld, van primair en speciaal (basis-)onderwijs tot en met middelbaar beroepsonderwijs, heeft te maken met de referentieniveaus, dus ook het praktijkonderwijs. Het praktijkonderwijs heeft een inspanningsverplichting om leerlingen referentieniveau 1F te laten bereiken. Voor leerlingen die kunnen doorstromen naar vervolgonderwijs is het zinvol als ook niveau 2F op onderdelen wordt behaald. Vanuit deze achtergrond heeft SLO in opdracht van het Ministerie van OCW gewerkt aan de ontwikkeling van leerroutes taal en rekenen met bijbehorende concretiseringen en voorbeelden voor het praktijkonderwijs, en aan doelenoverzichten voor de verschillende sectoren waarvoor het praktijkonderwijs opleidt. In deze publicatie zijn de leerroutes rekenen opgenomen. Download de publicatie

Breinplein!

Nieuwsgierigheid en vaardigheden op gebied van het ruimtelijk denken en redeneren zijn belangrijk voor ieder kind. ‘Wow, moet je zien!’ ‘Wat is het en hoe werkt het?'.
Het Centrum Brein & Leren van de Vrije Universiteit heeft innovatieve leermiddelen ontwikkeld voor kinderen in groep 2 t/m 8 om dergelijke vaardigheden te helpen ontwikkelen. De gedachte is dat deze waardevol kunnen zijn voor het onderwijs op de basisschool. Er is nieuw materiaal ontwikkeld, maar ook gaat het om bestaand materiaal dat is voorzien van nieuwe instructies. BreinPlein! is de naam voor dit geheel aan bouw- en speelmateriaal, puzzels, denk- en concentratiespellen.
In komende maanden worden onderdelen van BreinPlein! vrijgegeven. Informatie daarover volgt via de websites www.hersenenenleren.nl en www.breinplein.nl.

Informatiefilmpje Breinplein!

Bron: Blog Jelle Jolles, 11 oktober 2015

5 Minuten rekenen [5 Minuten]

Monika Franzen
Helmond : OMJS, 2015
1 Doosje, A6 formaat met 1 set van 40 kaarten, 1 krt. algemene handleiding en een specifieke handleiding over 5 minuten rekenen (2 krt.)
Kaartjes met korte activiteiten om verschillende rekenvaardigheden te herhalen en in te oefenen. Doel is kinderen spelenderwijs rekenvaardiger worden door het verbinden van bewegen, nadenken en samenwerken tijdens de activiteiten.

Grote rekendag 2015 : meetkunde uit de kunst in de klas : meetkunde en kunst

Utrecht ; 's-Hertogenbosch : Universiteit Utrecht ; Malmberg, 2015
122 p. + cd-rom
Boek voor de dertiende Grote Rekendag. Het thema is 'meetkunde en kunst'. De materialen zijn als pdf beschikbaar en op Cd-rom.
Kinderen kruipen, ieder op hun eigen niveau, in de huid van de kunstenaar. Ze maken meetkundekunst. Meetkundekunst is kunst die van de maker tal van meetkundige activiteiten vraagt. Het vraagt om het doordenken van perspectief en - meer algemeen - kijklijnen, het maken en zien van patronen, het nadenken over roteren en spiegelen. Het leren verklaren van meetkundige verschijnselen en het bedenken van correcte redeneringen zijn de belangrijkste doelstellingen, welke aansluiten bij de kerndoelen rekenen-wiskunde.
Open de Materialen van de Grote rekendag 2015

Grote rekendag 2014 : Kijk, mijn klas! : grafieken en verbanden

Utrecht ; 's-Hertogenbosch : Universiteit Utrecht ; Malmberg, 2014
94 p. + cd-rom
Boek voor de twaalfde Grote Rekendag. Het thema is 'je groep en school grafisch in beeld brengen'. De materialen zijn als pdf beschikbaar en op Cd-rom. Alle groepen brengen hun klas in beeld. Dit betekent dat de kinderen verschillende grafieken maken over wat hen typeert en wat hen bezighoudt. De activiteiten horen bij het nieuwe domein 'verbanden'.
Open de Materialen van de Grote rekendag 2014

Sommentrainer [App]

Assen : BaSe-It, 2014
Er zijn twee apps:
- Sommentrainer voor groep 3 en 4: een app met sommen (optellen, aftrekken of alles door elkaar) voor groep 3 en 4. Het niveau is instelbaar voor sommen tot 20 of tot 100.
- Sommentrainer tafels: een app die kinderen helpt de tafels op tempo te automatiseren. Van te voren kan worden ingesteld welke tafels tot 10 geoefend worden. Hoe verder je komt, hoe hoger het tempo. Deze apps zijn beide beschikbaar voor iOS in de Appstore voor €0,89.

Telstraatje [App]

Rijssen : Heutink Primair Onderwijs, 2014
Met deze app leren kinderen spelenderwijs tellen tot en met 10. De app bevat huisjes waar het juiste aantal enveloppen, in de juiste kleur, gepost moet worden. De app bevat 3 verschillende spelniveaus en leert kinderen zelfstandig te oefenen, goed te kijken, na te denken, te tellen en het resultaat controleren. Door de app te spelen, worden ook het concentratievermogen en de fijne motoriek gestimuleerd.
Deze app is beschikbaar voor iOS in de Appstore voor €1,99.

Syllabus rekenen 2F/3F vo/mbo

Utrecht: College voor Toetsen en Examen, 2015

Deze syllabus beschrijft de exameneisen voor de rekentoets 2F en 3F voor het voortgezet onderwijs en het centraal examen rekenen 2F en 3F in het middelbaar beroepsonderwijs. ​CvTE heeft onlangs een nieuw syllabus rekenen gepubliceerd. Deze syllabus is een uitwerking van enkele aanbevelingen van de commissie Bosker en geldt voor de rekentoetsen/examens 2F en 3F en voor het voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. Ze geldt vanaf 1 oktober 2015.
Bron: www.rekenenwiskunde.slo.nl

Deze syllabus vormt de verbinding tussen enerzijds de rekentoetsen vo en de centrale examens rekenen mbo en anderzijds de referentieniveaus rekenen zoals deze voor vo en mbo zijn vastgesteld. Deze referentieniveaus zijn beschreven in het Besluit referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen van 17 juni 2010. Dit besluit is tot stand gekomen na advies van de Expertgroep doorlopende leerlijnen taal en rekenen (bekend als de commissie Meijerink). In het besluit is aangegeven wat een kandidaat op de referentieniveaus 1F, 1S, 2F en 3F op het gebied van rekenkennis, -inzicht en -vaardigheden moet beheersen.

De referentieniveaus rekenen 2F en 3F vormen samen met deze syllabus het kader voor de rekentoets vo en het centraal examen rekenen mbo. In het Besluit referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen is ook vastgelegd welk referentieniveau geldt voor welke schoolsoorten of welke opleidingsniveaus: •2F voor vmbo, mbo-niveaus 1, 2 en 3 •3F voor havo, vwo en mbo-niveau 4.
Ga naar de syllabus

Omgaan met taal in de rekenles [Dossier Leraar24]

Het verhogen van onderwijsopbrengsten staat hoog op de agenda van scholen. Om die bij rekenen te realiseren is het nodig de interactie in de reken-wiskundeles te verbeteren. Deze interactie kan verbeterd worden als er aandacht is voor de rekentaal, de taal die leerlingen in staat stelt te communiceren over rekenen-wiskunde. In het project ‘Professionalisering binnen leergemeenschappen om talige ondersteuning in interactieve reken-wiskundelessen te realiseren’ kortweg het TRaP-project (Taal en Rekenen als Professie) gingen onderzoekers en leraren na hoe zij de aandacht voor de taal in de reken-wiskundeles gezamenlijk kunnen verbeteren. In het project is gewerkt met netwerken van leraren. Dit lijkt een professionaliseringsaanpak die op grotere schaal kan worden ingezet. Open het dossier

Nakijken: nut en noodzaak

Blog van Marcel Schmeier op Wijleren. Het nakijken van leerlingenwerk kan een hele klus zijn. In mijn werk als onderwijsadviseur spreek ik veel leerkrachten die vertellen dat ze nakijken heel belangrijk vinden. Aan de andere kant zeggen ze hier ook veel tijd aan kwijt te zijn, soms ook te veel. Kan dat niet effectiever? In dit artikel ga ik in op de doelen van nakijken en het effectief inzetten van verschillende werkvormen. Lees meer

Rekenonderwijs belangrijker dan aanleg [Leraar24]

Rekenen, en leren rekenen, is een kwestie van aanleg én van onderwijs. Vanaf groep 2 is de invloed van het rekenonderwijs op rekenprestaties groter dan de aangeboren rekencapaciteiten van een kind. Wat Nederlandse kinderen tegenwerkt, is de wijze waarop getallen in het Nederlands worden benoemd. Deze verbanden ontdekte Iro Xenidou-Dervou in haar promotieonderzoek aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Het onderzoek werd gefinancierd vanuit het fundamentele onderwijsonderzoek van het NRO. Lees meer

Leerlingen VO scoren hoger op rekentoets

Scholieren hebben hoger gescoord op de rekentoets dan in 2014. Het gemiddelde cijfer ging met 0,2 punten omhoog naar een 6,1.
Inmiddels zijn bekende knelpunten aangepakt zoals de taligheid van de toets. Ook wordt de toets net als alle andere examens openbaar, waardoor iedereen achteraf kan zien welke opgaven er zijn gemaakt. Bovendien is er in de nieuwe toets de mogelijkheid om vragen over te slaan of antwoorden tussentijds aan te passen.
Bron: Rijksoverheid, Lees meer