Dyscalculie en een hoog IQ : herkenning leidt tot betere begeleiding

Dyscalculie wordt soms laat gesignaleerd bij leerlingen met een hoog IQ. Het komt vaker voor dan je denkt. Marisca Milikowski schreef er over in het januari-nummer van Beter Begeleiden. Ze legt uit hoe dat komt en welke rekenproblemen deze leerlingen hebben én ze pleit voor het aanleren van betrouwbare rekenregels.
Open Dyscalculie en een hoog IQ

Differentiëren tijdens afstandsonderwijs

Tijdens afstandsonderwijs differentiëren? Ook dan is dat mogelijk en nodig. Leerlingen hebben verschillende onderwijsbehoeften en niveaus. Kom daar als leraar aan tegemoet en differentieer bijvoorbeeld door extra tijd en begeleiding en passende werkvormen en leermiddelen. Kijk bij kopje ‘Differentieer’ wat je kunt doen.
Open ICT maakt onderwijs op afstand mogelijk

Voetstap rekenen

Beschrijving van een activiteit van voor thuis tijdens het thuisonderwijs voor kinderen van 3 t/m 13 jaar. Ga er lekker op uit! Wandel een stuk in jouw straat, park of loop naar de speeltuin in jouw buurt. Tijdens het wandelen ga je in gesprek over voetstappen. Voetstappen hebben namelijk alles te maken met rekenen en wiskunde
Open voetstap rekenen 

Zo ontwikkel je een strategie om handig te leren rekenen

Volgens de didactiek van het realistisch rekenonderwijs moeten leerlingen hun eigen oplossingsstrategie kiezen. Maar hoe zorg je ervoor dat ze de juiste rekenstrategie kiezen en niet in verwarring raken? Drie leraren van OBS De Uilenspiegel te Boekel laten in dit artikel met filmpjes zien hoe ze dit in de praktijk doen.
In veel rekenboeken staat dat er ‘handig’ gerekend moet worden, maar weten kinderen wat dat betekent? Sjaak van Moorsel, leraar van groep 5 en 6, reikt zijn leerlingen verschillende manieren aan om handig te leren rekenen
Carm Barten, leraar groep 5 / 6, gaat aan de slag gaat met voorkeursstrategieën. Hij geeft leerlingen een opdracht en gaat daarna met de hele groep bespreken hoe zij het hebben uitgerekend. Zo krijgt de leraar inzicht in de verschillende strategieën, maar kunnen ook leerlingen leren van elkaars aanpak.
Sommige kinderen in de bovenbouw maken vaak dezelfde hardnekkige fouten, vooral als het om breuken en grote keer- of deelsommen gaat. Het helpt dan als je leerlingen naar een handige rekenstrategie leidt. Jacco Bouman, leraar van groep 7 en 8, doet dat door klassikaal de verschillende berekeningen van de leerlingen te bespreken met behulp van het digibord. Hij laat ze zien hoe ze het snelst en handigst tot de juiste oplossingen kunnen komen. Zo leren de leerlingen van elkaar.
Open Zo ontwikkel je een strategie om handig te leren rekenen

Feedback in de klas : verborgen leerkansen

Stijn Vanhoof, Geert Speltincx
Leuven ; Amsterdam : LannooCampus, 2020. - 200 p.
ISBN 9789401472166
Ondanks de waarde van feedback in de klas, is er vaak een gehoorde verzuchting van leerkrachten dat er weinig met hun goedbedoelde feedback wordt gedaan. Dit boek biedt een kader voor leerkrachten voor het efficiënt verbeteren van hun feedbackpraktijk en die in een goede relatie de lat hoog willen leggen bij de leerlingen. De kracht van het boek is dat het feedback beschrijft als een proces dat je verankert in je visie op leren en goed lesgeven (didactiek) en vraagt om een feedbackcultuur en heldere verwachtingen over hoe je als leerkracht en leerling gaat samenwerken. Enkele kernboodschappen in het boek zijn:
- feedback is interactie en vraagt om bewuste aandacht voor ontwikkelen kwaliteitsbesef waarbij kritisch wordt gekeken naar rubrics
- focus feedback op het verbeteren van leerstrategieën student, niet het werk
- zet feedback in om feedbackgeletterdheid te ontwikkelen, zie ook het werk van David Carless en Naomi Winstone)
- zweet op de juiste rug: de leerling werkt het hardst
- maak als schoolleider verwachtingen naar je team helder, ondersteun en volg op.
Niet aanwezig in het kenniscentrum, het boek kost € 25,99.

Uitdagend rekenmateriaal voor goede rekenaars

Hoe ga je om met versnellen bij het vak rekenen? Welk materiaal is geschikt voor leerlingen die snel klaar zijn met hun reguliere werk? Artikel van Machiel Karels op LinkedIn.
Open Uitdagend rekenmateriaal voor goede rekenaars 

Meten en meetkunde: zo maak je abstracte rekenbegrippen concreet

Abstracte rekenbegrippen kunnen lastig zijn voor leerlingen, bijvoorbeeld oppervlaktes, inhoudsmaten, gewichten en tijd. Als je deze leerstof alleen vanuit het boek aanbiedt, kunnen leerlingen er soms lastig een voorstelling van maken. Leerlingen kunnen worden geholpen door met praktische opdrachten aan de slag te gaan. Dit artikel van Leraar24 (2020) met filmfragmenten laat verschillende werkvormen zien waarmee begrippen uit het domein meten en meetkunde op een actieve manier inzichtelijk worden gemaakt voor leerlingen van groep 1 t/m 8.
Open Meten en meetkunde: zo maak je abstracte rekenbegrippen concreet 

Schoolverschillen primair en voortgezet onderwijs

In het kwalitatieve onderzoek ‘Schoolverschillen’ zocht de Inspectie van het onderwijs een antwoord op de vraag wat werkt om hoge(re) leerresultaten te behalen, als het gaat om het handelen van leraren en schoolleiders. Een poster – die digitaal of op papier te gebruiken is op een po- of vo-school – met de factoren die verschil maken in leerresultaten en achtergrondinformatie op de site van de inspectie.

• Open Poster Schoolverschillen primair onderwijs
• Open Poster Schoolverschillen voortgezet onderwijs
• Open De staat van het onderwijs

Kansengelijkheid gebaat bij traditioneel klassikaal onderwijs

Scholen voor Persoonlijk Onderwijs waren tien jaar succesvol. Maar nu wil de inspectie vernieuwen, en dat gaat ten koste van de kwaliteit, meent Misha van Denderen in NRC, 8-1-2021.
Open Kansengelijkheid gebaat bij traditioneel klassikaal onderwijs

Cyclus Formatief Evalueren

Landingspagina van de Cyclus Formatief Evalueren (FE-cyclus) - van Judith Gulikers en Liesbeth Baartman - bestaande uit 5 fasen die in samenhang het formatieve proces laten zien. De landingspagina laat de gezamenlijke wetenschappelijke onderbouwing zien én hoe de FE-cyclus in allerlei contexten ingezet wordt in po/vo, mbo en ho. Het doel van deze pagina is om alle initiatieven die werken vanuit de FE-cyclus te verbinden. 
Open Cyclus Formatief Evalueren

Vier tips om zicht te houden op de kwaliteit van het thuiswerk

In de periode voor de zomervakantie gaven leerkrachten leerlingen (dag/week)opdrachten mee naar huis. Voor sommige leerlingen zal dat ook deze periode de praktijk zijn. Sommige opdrachten kunnen leerlingen zelf nakijken of met hulp van anderen (thuis). Maar bij veel opdrachten is dat lastig, omdat ze groter zijn of omdat het meer is dan goed/fout. Deze vier tips van Gerdineke van Silfhout geven de leerkracht en de leerlingen zicht op hoe goed ze iets hebben gedaan.

Open Vier tips om zicht te houden op de kwaliteit van het thuiswerk 

De didactische gereedschapskist van de leraar

Bij formatieve evaluatie is de inzet van didactiek nodig om de juiste informatie te verzamelen over het leerproces van de leerlingen. Leraren kunnen met behulp van hun didactische gereedschapskist de informatie naar de oppervlakte halen die ze nodig hebben voor het bepalen van hun instructiestrategie. Hoe ziet dat er concreet uit?
Open De didactische gereedschapskist van de leraar

Niveaugroepen in de rekenles

Emilie Pras
In: JSW. - jrg. 105 (2020-2021), nr. 5 (januari 2021)
Bij differentiatie staan de onderwijsbehoeften van de leerling centraal. Toch wordt bij dit onderwerp vooral over en weinig mét leerlingen gepraat. Onderzoekers vroegen zich af: wat vinden leerlingen zelf van differentiatie met behulp van niveaugroepen in de rekenles?
Open Niveaugroepen in de rekenles voor abonnées van JSW 

Themanummer Differentiatie, andere artikelen:
Het meten van differentiatie 
Differentiatievaardigheden ontwikkelen
Optimaal van start met differentiëren

Rekenen met concrete materialen

Agnes van Doesburg, Inge van Schie, Inge de Rooij
In: JSW. - jrg. 105 (2020-2021) nr. 4 (december 2020)
Steeds meer leerkrachten in het rekenonderwijs werken met de ijsbergtheorie (Boswinkel & Moerlands, 2003) of volgens het handelingsmodel (Van Groenestijn, Borghouts, & Jansen, 2011), waarin concrete materialen een belangrijke rol spelen. Waarom doen we wat we doen?
Open Rekenen met concrete materialen voor abonnées van JSW

Didactief Special - Ruimte voor eigen curriculumkeuzes

Leerlingen hebben uiteenlopende interesses. Hierbij aansluiten is goed voor hun motivatie. Ze voelen zich meer betrokken en verantwoordelijk voor hun leerproces. Dit vraagt om een breed onderwijsaanbod op school, waaruit leerlingen kunnen kiezen. Daar ligt een belangrijke taak voor de school. Wat ga je doen en wat ga je laten? In deze special laten scholen in po en vo zien welke afwegingen ze maken in hun curriculum.
Open Ruimte voor eigen curriculumkeuzes

Rondje rekencircuit : meetkunde moet je doen!

Margreeth Mulder, Marije Bakker
In: Volgens Bartjens
Jrg. 40 (2020-2021), nr. 2 (december 2020) ; p. 10-13
In dit artikel worden een aantal voorbeelden gegeven over hoe meetkunde in de bovenbouw in circuitvorm kan worden vormgegeven.
Er kunnen verschillende redenen zijn om in een circuit te werken: niet voldoende materiaal voor alle leerlingen tegelijk, een intensievere opdracht waar een groepje tegelijk kan worden begeleid, of het willen stimuleren van het gebruik van rekenwiskunde-taal in interactie. Ook kan het circuit verschillende vormen aannemen, zoals meerdere korte opdrachten in een uur, of juist opdrachten van langere tijd die over de weken heen worden gerouleerd. Naast de begeleiding van een groepje zit de rol van de leerkracht ook in het stimuleren van het gebruik van rekenen-wiskunde taal door de opdrachten zo te formuleren dat de leerlingen moeten samenwerken en hierbij deze taal moeten gebruiken.
In een circuit met meetkunde-opdrachten zullen de opdrachten vaak open zijn. Daarom moet er voor de start tijd en aandacht zijn om de verwachtingen met de leerlingen te bespreken. Een manier om dit te doen is door leerlingen zelf te laten nadenken over de doelen en zelf de criteria voor de opdrachten te laten bepalen.
De verbinding met andere leerlijnen kan in het circuit aan bod komen. Er worden enkele suggesties gegeven voor circuitopdrachten die werken met inhoudsmaten, bijvoorbeeld het werken met de inhoud van verschillende verpakkingen. Verdieping van de activiteiten kan vorm krijgen door een opdracht in meerdere subgroepen te herhalen waarbij tussentijds ervaringen worden besproken.
Omdat meetkunde raakvlakken heeft met andere gebieden van het onderwijs, kan het een heel gevarieerd, integraal circuit worden. Hiervoor worden enkele suggesties gegeven: het bouwen van een parcours en hierbij route-instructies beschrijven, 3D-figuren vouwen, ontwerpen met constructiemateriaal en het inzetten van spellen die aanspreken op het ruimtelijk voorstellingsvermogen.
Als laatst worden nog aanbevelingen gegeven om aan geschikte activiteiten te komen: deze hoeven niet allemaal zelf te worden bedacht. (Plus-)opdrachten uit de methode kunnen vaak worden aangepast voor het circuit, in PABO-boeken kunnen opdrachten zitten, en opdrachten van de Grote Rekendag kunnen worden ingezet.
Open Rondje rekencircuit als abonnée van Volgens Bartjens