Het probleem van de eenvoud : het metriek stelsel in de les

Selma Mulder-Hiemstra
Assen : Van Gorcum, 2021. - 112 p.
ISBN 9789023257950
Uiteenzetting over de problemen met het metriek stelsel in het onderwijs. Er wordt antwoord gegeven op de vragen waarom veel leerlingen het maar niet kunnen bevatten en waarom leraren, zowel in het basis- als in het voortgezet onderwijs, het telkens weer opnieuw uit moeten leggen. Waar ligt het aan, dat het zo moeilijk is voor leerlingen om het zich eigen te maken? Wat zien wij in de didactiek van het stelsel over het hoofd? Om deze vragen te kunnen beantwoorden heeft de auteur het metriek stelsel zelf, de manier van aanbieden in het onderwijs, de wijze waarop de problemen die leerlingen ondervinden naar voren komen en de achterliggende oorzaak hiervan, in kaart gebracht. Dit met als doel het metriek stelsel in het juiste didactisch perspectief te plaatsen. De auteur hoopt hiermee dat leraren beter kunnen beoordelen voor welke hiaten in de voorkennis van leerlingen nog aandacht nodig is en welke lesdoelen wel en niet behaald kunnen worden met de lessen. Ook wordt uitgelegd welk hulpmodel hierbij ingezet kan worden. Naast een analyse van het metriek stelsel in relatie tot het onderwijs, worden ook tips voor het onderwijs en ideeën voor een andere benadering van praktijkopdrachten gegeven. De auteur hoopt dat het grotere begrip van het stelsel leraren zal helpen bij het bepalen van de juiste aanpak.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost € 20,--

Meten en meetkunde: zo maak je abstracte rekenbegrippen concreet

Abstracte rekenbegrippen kunnen lastig zijn voor leerlingen, bijvoorbeeld oppervlaktes, inhoudsmaten, gewichten en tijd. Als je deze leerstof alleen vanuit het boek aanbiedt, kunnen leerlingen er soms lastig een voorstelling van maken. Leerlingen kunnen worden geholpen door met praktische opdrachten aan de slag te gaan. Dit artikel van Leraar24 (2020) met filmfragmenten laat verschillende werkvormen zien waarmee begrippen uit het domein meten en meetkunde op een actieve manier inzichtelijk worden gemaakt voor leerlingen van groep 1 t/m 8.
Open Meten en meetkunde: zo maak je abstracte rekenbegrippen concreet 

Rondje rekencircuit : meetkunde moet je doen!

Margreeth Mulder, Marije Bakker
In: Volgens Bartjens
Jrg. 40 (2020-2021), nr. 2 (december 2020) ; p. 10-13
In dit artikel worden een aantal voorbeelden gegeven over hoe meetkunde in de bovenbouw in circuitvorm kan worden vormgegeven.
Er kunnen verschillende redenen zijn om in een circuit te werken: niet voldoende materiaal voor alle leerlingen tegelijk, een intensievere opdracht waar een groepje tegelijk kan worden begeleid, of het willen stimuleren van het gebruik van rekenwiskunde-taal in interactie. Ook kan het circuit verschillende vormen aannemen, zoals meerdere korte opdrachten in een uur, of juist opdrachten van langere tijd die over de weken heen worden gerouleerd. Naast de begeleiding van een groepje zit de rol van de leerkracht ook in het stimuleren van het gebruik van rekenen-wiskunde taal door de opdrachten zo te formuleren dat de leerlingen moeten samenwerken en hierbij deze taal moeten gebruiken.
In een circuit met meetkunde-opdrachten zullen de opdrachten vaak open zijn. Daarom moet er voor de start tijd en aandacht zijn om de verwachtingen met de leerlingen te bespreken. Een manier om dit te doen is door leerlingen zelf te laten nadenken over de doelen en zelf de criteria voor de opdrachten te laten bepalen.
De verbinding met andere leerlijnen kan in het circuit aan bod komen. Er worden enkele suggesties gegeven voor circuitopdrachten die werken met inhoudsmaten, bijvoorbeeld het werken met de inhoud van verschillende verpakkingen. Verdieping van de activiteiten kan vorm krijgen door een opdracht in meerdere subgroepen te herhalen waarbij tussentijds ervaringen worden besproken.
Omdat meetkunde raakvlakken heeft met andere gebieden van het onderwijs, kan het een heel gevarieerd, integraal circuit worden. Hiervoor worden enkele suggesties gegeven: het bouwen van een parcours en hierbij route-instructies beschrijven, 3D-figuren vouwen, ontwerpen met constructiemateriaal en het inzetten van spellen die aanspreken op het ruimtelijk voorstellingsvermogen.
Als laatst worden nog aanbevelingen gegeven om aan geschikte activiteiten te komen: deze hoeven niet allemaal zelf te worden bedacht. (Plus-)opdrachten uit de methode kunnen vaak worden aangepast voor het circuit, in PABO-boeken kunnen opdrachten zitten, en opdrachten van de Grote Rekendag kunnen worden ingezet.
Open Rondje rekencircuit als abonnée van Volgens Bartjens

De grote rekendag 2019

Ronald Keijzer, Mieke Abels, Arlette Buter
Utrecht ; Den Bosch : Universiteit Utrecht ; Malmberg, 2019. - 83 p.
Boek met beschrijving van de activiteiten voor de zeventiende Grote Rekendag, die plaatsvindt op 3 april 2019. Het thema van deze 17e editie is ‘Uit verhouding’. De materialen zijn als pdf beschikbaar. Het boek biedt een beschrijving van activiteiten voor iedere groep. Daarbij gaat het om de groepen 1, 2, 3 en 4 om een serie activiteiten passend bij het thema van de dag. Kinderen in groep 5, 6, 7 en 8 werken de hele ochtend aan één grote opdracht, gericht op ontwerpend leren. Met passende werkbladen bij de activiteiten voor groep 3 en 4 en bij groep 5 en 6. Tevens bevat het boek een beschrijving van de schoolbrede start en een leeswijzer. Kinderen verkennen tal van situaties waarin de verhoudingen niet kloppen. Het verkennen van dergelijke situaties leidt tot verhoudingsgewijs redeneren, maar ook tot meetactiviteiten en het verkennen van de ruimte (meetkunde). Het onderliggende doel is kinderen onderzoekend te laten rekenen.
Open de Digitale versie van boek en bijbehorende materialen
Plek in kenniscentrum: Rekenen : leermiddelen

Het metriek stelsel snappen : visualiseer de doorgaande lijn

Zowel leerlingen als leerkrachten ervaren struikelblokken rondom het domein meten. Wat is er vooral lastig voor leerlingen? Welke kennis heb je als basis nodig om vlot om te kunnen rekenen met maten en hoe kun je problemen voorkomen? Artikel van Uschi van der Velden en Pauline van Vliet in JSW, nr. 2 (oktober 2018) ; p. 32-35

Startrekenen VR [App]

Oefenen met rekenen in een realistische 3D-wereld: dat kan met Startrekenen VR. De app, die vooral is gericht op meten en meetkunde, heeft dit jaar een IPON Award voor innovatief leren gewonnen. Eén game is gratis beschikbaar, hierbij is een kartonnen VR-bril nodig. De app is geschikt voor plusleerlingen en sterke rekenaars. Lees meer

Air Measure [App]

Met Air Measure (werkt op nieuwere toestellen met Android en iOS), kunnen kinderen snel en nauwkeurig lengtematen en dergelijke opmeten. Ook helpt de app kinderen met het inschatten of een bepaald object op een andere plaats kan staan of juist te meten hoe hoog een gebouw is dat je niet met je liniaal op kunt meten. Deze app werkt gebruikersvriendelijk en biedt een leuk alternatief voor het leren meten. In sommige gevallen biedt de app zelfs een oplossing, want hoe meten kinderen op de basisschool hoe hoog de school precies is?
Bron: Menno Kolk in: JSW. - jrg. 102 (2017-2018), nr. 9 (mei 2018) ; p. 17

Snapje? Optellen van breuken [Filmpje]

Breuken optellen, hoe doe je dat? muziek: Akwasi // tekst: Jan Beuving // video: Mascha Halberstad
Klik hier om naar de andere filmpjes uit de reeks Snapje? te gaan

De grote rekendag 2018 : de school als pakhuis

Ronald Keijzer, Mieke Abels, Arlette Buter… [et al.]
Utrecht ; Den Bosch : Universiteit Utrecht/ Malmberg, 2018. – 65 p.
Boek met beschrijving van de activiteiten voor de zestiende Grote Rekendag, die plaatsvindt op woensdag 28 maart 2018. De titel is 'De school als pakhuis'. De kinderen verkennen tijdens deze dag de ruimte door kritisch na te gaan wat er op school allemaal te vinden is en welke ruimte deze spullen innemen. Ze zijn daarbij vooral bezig met meet- en meetkundeactiviteiten. Er is een digitale versie van het boek en bijbehorende materialen beschikbaar. Het boek bestaat uit een beschrijving van de schoolbrede start en activiteiten passend bij het thema van de dag. Digitale versie van boek en bijbehorende materialmen beschikbaar via inloggen op groterekendag.nl/downloads.
Plek in kenniscentrum: Rekenen : leermiddelen

Flexmaat

Voor veel leerlingen is het doorzien en het gebruiken van het metriek stelsel een struikelblok. Uschi van der Velden en Pauline van Vliet hebben Flexmaat ontworpen om leerlingen en leraren een hulpmiddel te bieden dat zijn kunnen aanpassen aan hun eigen behoeften en wensen.
 Flexmaat bestaat uit drie componenten: posters voor in de klas, een flexibele, digitale versie in PowerPoint en een beknopte toelichting. Door vroegtijdig én eenduidig (in vormgeving) te werken aan maatbesef en kennis van referentiematen kunnen leerlingen contextopgaven en herleiden wellicht beter begrijpen en correct uitrekenen. Lees meer

De grote rekendag 2017 : meten, bewegen en contrueren

Ronald Keijzer, Mieke Abels, Arlette Buter

Utrecht ; Den Bosch : Universiteit Utrecht ; Malmberg, 2017. – 83 p. + cd-rom

Beschrijving van de activiteiten voor de vijftiende Grote Rekendag, die plaatsvindt op woensdag 22 maart 2017. Het thema is 'Meten, bewegen en construeren'. De materialen zijn als pdf beschikbaar en op Cd-rom. Beschrijving van activiteiten voor iedere groep. Daarbij gaat het om de groepen 1,2, 3 en 4 om een serie activiteiten passend bij het thema van de dag. Kinderen in groep 5,6,7 en 8 werken de hele ochtend aan één grote opdracht, gericht op ontwerpend leren. Met passende werkbladen bij de activiteiten voor groep 3 en 4 en bij groep 5 en 6. Tevens een beschrijving van de schoolbrede start en een leeswijzer. De kinderen verkennen tijdens de Grote Rekendag de eigen omgeving en andere herkenbare plaatsen vooral via meet- en meetkundeactiviteiten.

Plek in kenniscentrum: Rekenen : leermiddelen

Rekenkoning [App]

Rekengame waarin allerlei soorten sommen moeten worden opgelost op verschillende gebieden. De speler is een boer of een boerin en probeert steeds het volgende level te behalen door wiskundige vragen te beantwoorden en de totale score te verbeteren. Hierbij kunnen sterren en prestaties worden behaald en de score kan worden vergeleken met vrienden en spelers over de hele wereld. Het niveau van de sommen is gelijk aan het niveau van de bovenbouw van de basisschool en de eerste klas van de middelbare school. De app bevat onder andere: optellen en aftrekken, vermenigvuldigen en delen, meetkunde, machtsverheffen en statistiek.

De App is beschikbaar voor Apple en Android en kost € 2,99. Voor Apple is ook een gratis versie te downloaden, deze gratis versie bevat onder andere optellen, aftrekken en gemengd 1 (opgaven waarbij optellen en aftrekken worden afgewisseld).

Rekenkoning (volledige versie) in de Appstore

Rekenkoning (gratis versie) in de Appstore

Rekenkoning in de Google Play Store

Netjes wachten in de rij!

Tomoko Ohmura Haarlem : Gottmer, 2010. – 40 p. ISBN 9789025748418
Prentenboek dat gebruikt kan worden voor o.a. meetkunde. Van groot naar klein heeft een lange rij dieren zich opgesteld, al hebben ze geen idee waarom ze staan te wachten in die rij. Een vogel vliegt van achter naar voren, commentaar gevend op wat de genummerde en benoemde dieren tegen elkaar zeggen. Vooraan staat de olifant, en dan wordt duidelijk waarvoor ze hebben gewacht...
Downloads met suggesties voor kringactiviteiten, platte vlak en ruimtelijk
Plek in kenniscentrum: Rekenen : jonge kind

Als je het rekenonderwijs rond tijd, geld en meten clustert, behaal je dan betere resultaten?

Verslag van onderzoek verricht naar aanleiding van een vraag die gesteld werd via de Kennisrotonde van het Nationaal Regieorgaaan Onderwijsonderzoek. Voor het behalen van goede leerprestaties in het reken-wiskundeonderwijs zijn vooral de hoeveelheid stof die is behandeld en de effectief benutte leertijd van belang. Dat wordt ook wel ‘gelegenheid tot leren’ (opportunity to learn) genoemd. Daarnaast heeft (directe) instructie een positieve invloed. Deze twee aspecten zijn belangrijker dan een bepaalde clustering of volgorde van onderwerpen in een methode. Onderzoek naar reken-wiskundemethoden laat geen conclusies toe over het verschil in effect op leerprestaties tussen geclusterd aanbieden, eventueel met herhaling, en het verspreid aanbieden. Wel duidt onderzoek erop dat afwisseling van verschillende opgaven betere resultaten oplevert. Open het verslag

Grote rekendag 2015 : meetkunde uit de kunst in de klas : meetkunde en kunst

Utrecht ; 's-Hertogenbosch : Universiteit Utrecht ; Malmberg, 2015
122 p. + cd-rom
Boek voor de dertiende Grote Rekendag. Het thema is 'meetkunde en kunst'. De materialen zijn als pdf beschikbaar en op Cd-rom.
Kinderen kruipen, ieder op hun eigen niveau, in de huid van de kunstenaar. Ze maken meetkundekunst. Meetkundekunst is kunst die van de maker tal van meetkundige activiteiten vraagt. Het vraagt om het doordenken van perspectief en - meer algemeen - kijklijnen, het maken en zien van patronen, het nadenken over roteren en spiegelen. Het leren verklaren van meetkundige verschijnselen en het bedenken van correcte redeneringen zijn de belangrijkste doelstellingen, welke aansluiten bij de kerndoelen rekenen-wiskunde.
Open de Materialen van de Grote rekendag 2015

Meetmaatje

Milenka Brouwer, Jolanda Nieveld
Den Haag : Beeldenderwijs, 2015. – 14 p. + handleiding (1 p.)
Boekje dat leerlingen in de midden- en bovenbouw helpt die moeite hebben met sommen die met meten te maken hebben. Door de kleurrijke illustratie kun je sneller tot een antwoord komen. Daarnaast is er ruimte om zelf sommen uit te rekenen en om je eigen referentiemaat te tekenen. Door de ringband kunnen kinderen snel de juiste hulpkaart vinden en gebruiken bij het oplossen van sommen.

Metend rekenen [praktijkboek]

Hilde Heuninck, Dagmar Mahieu, Laura Corstiaans

Eindhoven : Schubi, 2015. - 152 p. : ill. ; 30 cm
Praktijkboek met 152 pagina’s A4 en een handleiding 1 CD met printbare documenten: 45 spellen (In totaal 122 pagina’s), 4 tabellen en 3 grote prenten voor de redactiesommen.
Metend rekenen vereist, behalve rekenvaardigheid, ook een realistisch begrip van de maten zelf. In dit praktijkboek over metend rekenen staan concrete en gedetailleerd uitgewerkte handvatten om inzicht te verwerven in het maatsysteem. Tijdmeting komt ook aan de orde, evenals geldrekenen. Het biedt spelsuggesties waarmee kinderen geprikkeld worden om aan het oefenen te gaan en een cd met spelmateriaal. In het laatste hoofdstuk zijn redactiesommen opgenomen waarin alle maten door elkaar worden aangeboden.