Oefentoetsing werkt beter dan tafeltjes opdreunen, ook in de klas

Basisschoolleerlingen die de tafels van vermenigvuldiging opdreunen: volgens onderzoek van de Open Universiteit kan dat effectiever. Kinderen blijken ze namelijk beter te onthouden met een andere methode. Voor het eerst is dat nu niet alleen in een laboratoriumsetting aangetoond, maar gewoon in de klas met hun eigen leraar.
Open Oefentoetsing werkt beter dan tafeltjes opdreunen, ook in de klas

Rekenresultaten verbeteren

Dussel, D., Kirschner, P., Langerak, P., Ruijssenaars, W., Versfelt, J., Zonnenberg, L., & Neijnens, M. (2023). Rekenresultaten verbeteren: Versterken automatiseren rekenen. JSW, 107(5), 12-15.
Waar lopen scholen tegenaan als zij hun rekenresultaten willen versterken? Het struikelblok ligt vaak bij gebrekkige automatisering van rekenbewerkingen van leerlingen. Acht praktische handvatten kunnen bijdragen aan automatisering en daarmee aan betere rekenresultaten.
Open Rekenresultaten verbeteren als abonnee van JSW

Acht praktische handvatten op school en in de les voor beter rekenonderwijs

Dussel, D., Kirschner, P.A., Langerak, P., Ruijssenaars, W., Versfelt, J., & Zonnenberg, L. (2022). Acht praktische handvatten op school en in de les voor beter rekenonderwijs: Hoe je door automatisering van basisbewerkingen bij het rekenen betere reken- en wiskunderesultaten realiseert. [s.l.]: Doorloopjes.

Beschrijving - voor basisonderwijs, de onderbouw van het middelbaar onderwijs of in het mbo - van het belang van automatiseren van rekenbewerkingen voor het verhogen van reken- en wiskunderesultaten op school. Daarvoor worden acht praktische handvatten voor in de lespraktijk gegeven. Het artikel is gebaseerd op wat onderzoek laat zien wat bewezen effectief is.

Open Acht praktische handvatten op school en in de les voor beter rekenonderwijs

Presteren door automatiseren: Rekenprestaties vergroten door structureel veel te oefenen

Romijnders, D., & Biljouw, T. (2021, 30 augustus). Presteren door automatiseren: Rekenprestaties vergroten door structureel veel te oefenen. Eindhoven: Piex.
Vlog van 4 min. over het vergroten van rekenprestaties door automatiseren. Wanneer kinderen minder goed presteren op rekengebied, ligt de oorzaak vaak bij de onvoldoende automatisering van de basisvaardigheden. Rekenopgaven die meer vragen dan de basisvaardigheden kunnen dan niet soepel worden opgelost, omdat het werkgeheugen overbelast is. Structureel aandacht voor automatiseren is dus essentieel om prestaties te vergroten. Met verdiepende documenten op de website
Open Presteren door automatiseren: Rekenprestaties vergroten door structureel veel te oefenen

Berekend! van rekenprobleem tot dyscalculie : niet-geautomatiseerde basiskennis als centraal probleem

Wied Ruijssenaars, Cecile Ruijssenaars-Elshoff
Oud-Turnhout/ Den Bosch : Gompel & Svacina, 2021. - 345 p.
ISBN 9789463713146
De diagnostische analyse van het rekenen-in-uitvoering laat volgens de auteurs zien dat de kwaliteit van rekenkennis tekort schiet. Niet-geautomatiseerde basiskennis leidt tot problemen in de verdere rekenontwikkeling: als het fundament niet stevig is, dan wankelt alles wat daarop voortbouwt. In dit boek wordt uiteengezet hoe dit kan worden aangepakt.
Wat volgens de auteurs nodig is, is rekenhulp vanuit een totaalvisie op leren, kennis, diagnostiek en instructie. Dit vraagt deskundigheid en samenwerking van onderwijsgevende/begeleider, coördinator, rekenspecialist, orthopedagoog/psycholoog en overleg met leerling en opvoeders In drie praktijkgerichte hoofdstukken komen in deel 1 aan bod: de achtergronden van niet-geautomatiseerd rekenen, van verklarend procesonderzoek en van methodische instructie. Het vierde hoofdstuk behandelt actuele thema’s uit literatuur en onderzoek Deel 2 werkt de achtergronden praktisch uit in het Verklarend Procesonderzoek Rekenen. Het omvat proeven die de kwaliteit van de basale rekenkennis in kaart brengen en de analyse van het rekenen-in-uitvoering ondersteunen, samen te vatten in het integratief beeld
Voortbouwend op de eerste twee delen volgt in deel 3 de Methodiek Berekend! De methodiek streeft naar een zo volledig mogelijk niveau van automatisering van basale rekenkennis via op het individu afgestemde instructieprincipes. Het is geen programma met een rechte weg van A naar B. De principes gelden zowel voor de rekenspecialist en gedragswetenschapper, als voor de onderwijsgevende en de begeleider. Ze zijn leeftijd- en methode-onafhankelijk. Het bijbehorende opzoekboekje EHBI (Eerste Hulp Bij Instructie) bevat praktische handvatten en is een hulpmiddel voor overleg en afstemming tussen alle professionals.
De drie delen richten 89,90 zich op elke professional die te maken heeft met rekenproblemen en dyscalculie, zowel in als na het basisonderwijs. De instructieprincipes zijn op elk niveau toepasbaar.
Het boek is niet aanwezig in het kenniscentrum en kost 89,90

Het belang van automatiseren

Anne van Hoogmoed, Wilfred Hofstetter, Wendy Post, Wied Ruijssenaars, Alexander Minnaert
In: JSW. - jrg. 106 (2021-2022), nr. 1 (september 2021) ; p. 32-35
Een deel van de leerlingen loopt vast met rekenen in de bovenbouw. In hoeverre wordt dat veroorzaakt door onderliggende tekorten in de automatisering? Hoe kom je hier als leerkracht achter? En wat kun je dan met die informatie?
Open Het belang van automatiseren als abonnee van JSW

Automatiseringsproblemen en het leren van de tafels

Automatiseren is nodig om goed te kunnen leren. Veel leraren merken dat als leerlingen moeite hebben met het leren er vaak van automatiseringsproblemen sprake is. Problemen met automatiseren manifesteren zich op verschillende gebieden van leren. Hoe kun je leerlingen hier goed mee helpen? In dit artikel staat Esther Monfils op Nieuwenderwijs stil bij wat te doen aan automatiseringsproblemen bij het leren van de tafels van vermenigvuldiging.
Open Automatiseringsproblemen en het leren van de tafels

Wat werkt in het rekenonderwijs op de basisschool om bij leerlingen het automatiseren en memoriseren van basisbewerkingen aan te leren?

Onderzoek verricht naar aanleiding van een vraag die gesteld werd via de Kennisrotonde van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek.
Veel oefenen helpt bij het leren automatiseren en memoriseren van basisbewerkingen voor rekenen en wiskunde. Zwakke rekenaars zijn gebaat bij programma’s met een systematische lesopbouw, één strategie, directe instructie en herhalingsoefeningen. Ook een vorm van bewegend leren heeft een positief effect op het automatiseren. Over het beste moment en fasering is weinig bekend. Scholen met effectief onderwijs in het automatiseren en memoriseren van basisbewerkingen rekenen en wiskunde onderscheiden zich van andere scholen door hun invulling van aanbod, onderwijstijd, didactisch handelen, zorg en begeleiding, en kwaliteitszorg.
Lees het volledige antwoord op de vraag

Rekenen op je basisvaardigheden : automatiseren en memoriseren

Pieter Gerrits, Anneke Noteboom
In: JSW. - Jrg. 102 (2017-2018), nr. 10 (juni 2018) ; p. 12-15
Meer structurele aandacht voor de reken-wiskundige basisvaardigheden is essentieel, maar hoe doe je dat binnen een vol programma, waarbij de methode ervan uitgaat dat de kinderen alles inmiddels begrijpen, kunnen en beheersen?

Rekenflits around the world

Een reken automatiserings- en memoriseringsspel van Graviant dat geschikt is voor álle leerlingen die zich bezig houden met het optellen en aftrekken van 2 getallen onder de 10 (waarbij het antwoord door het eerste tiental gaat) en de tafels van vermenigvuldiging en delen van 1 tot en met 9. Aan de voorzijde van de speelkaarten staan twee getallen onder de tien waarmee drie bewerkingen(+, -, x) worden gemaakt. Aan de achterzijde staat achter het bewerkingsteken de uitkomst van de bewerking. Door de uitkomst van de vermenigvuldiging van de achterzijde te noemen en het onderste getal van de voorzijde met de hand te bedekken wordt een deling met het tafelgetal worden gemaakt. Het bedekte antwoord is het quotiënt.
Prijs: € 6,95
Lees meer

Drempelspellen en Profieltoets rekenen

Lex Gall ; Onderwijs met Lev
Enschede : SLO, 2016. – 1 doos
22 Speldoosjes + 8 Spelborden (met *):
- Haasje over: aftrekken onder tien, drempel 1 (Aftrekken)
- Haaibaai: aftrekken onder vijf, drempel 1 (Atrekken)
- Haaibaai: aftrekken onder tien, drempel 1 (Aftrekken)
- Alle tien gezien, drempel 1 (Getalbegrip tot 10)
- Duo tien, drempel 1 (Splitsingen tot 10)
- Joppen: aftrekken onder 10, drempel 1 (Aftrekken)
- Haasje over: optellen over tien, drempel 3 (Optellen)
- Haasje over: aftrekken over tien, drempel 3 (Aftrekken)
- Haaibaai: optellen over tien, drempel 3 (Optellen)
- Haaibaai: aftrekken over tien*, drempel 3 (Aftrekken)
- Canadees rekenen: optellen over de tien, drempel 3 (Optellen)
- Dobbeldraai: optellen over de tien*, drempel 3 (Optellen)
- Haaibaai: vermenigvuldigen 1, drempel 5 (Vermenigvuldigen)
- Haaibaai: vermenigvuldigen 2, drempel 5 (Vermenigvuldigen)
- Haaibaai: vermenigvuldigen 3, drempel 5 (Vermenigvuldigen)
- Canadees vermenigvuldigen 1*, drempel 5 (Vermenigvuldigen)
- Canadees vermenigvuldigen 2*, drempel 5 (Vermenigvuldigen)
- Canadees vermenigvuldigen 3*, drempel 5 (Vermenigvuldigen)
- Dobbeldraai: vermenigvuldigen 1*, drempel 5 (Vermenigvuldigen)
- Dobbeldraai: vermenigvuldigen 2*, drempel 5 (Vermenigvuldigen)
- Dobbeldraai: vermenigvuldigen 3*, drempel 5 (Vermenigvuldigen)
- Jippen, drempel 5 (Vermenigvuldigen)
Na de fase van de begripsvorming en de fase van het ontwikkelen van oplossingsprocedures volgt de fase van het vlot leren rekenen. Veel leerlingen hebben echter moeite om bepaalde somtypen bij de basisbewerkingen vlot uit te rekenen. Hierdoor wordt de kans op vastlopen in de complexere sommen in de bovenbouw groter. Rekenspellen kunnen zeer goed aanvullend worden gebruikt om tot automatisering te komen. Door drempelspellen vooral in de midden- en bovenbouw gericht in te zetten kan geautomatiseerde beheersing alsnog tot stand komen cq. worden onderhouden. Met de inzet van deze rekenspellen kun je met de drempels bij het automatiseren van de basisbewerkingen aan de slag.
Klik hier om de spelbeschrijvingen, kopieerbladen en drempelkaarten te downloaden
Plek in kenniscentrum: Rekenen : leermiddelen

Klik hier om de schriftelijke versie van de Profieltoetsen bij Drempelspellen te downloaden
Na de schriftelijke afname kunnen de scores ingevoerd worden in het digitale programma van Bareka online rekentoetsen.

zOEFi : een programma voor dagelijks automatiseren met rekenen

zOEFi is ontwikkeld vanuit het ministerie van Onderwijs op het Freudenthal Instituut in Utrecht. Het was klaar voor de groepen 7 en 8 toen het project helaas moest stoppen omdat het geld op was. Twee commerciële uitgeverijen gaven aan belangstelling te hebben voor een voortzetting. Maar net nadat we een start hadden gemaakt met een team werd de stekker er weer uitgetrokken. Uiteindelijk is er dus nooit een vervolg (of eigenlijk een voorbode) op de oefenmaterialen voor de groepen 7 en 8 (en een klein stukje groep 4) gekomen. Dat is nog steeds heel jammer, maar het goede nieuws is dat de zOEFi-materialen die er al wel zijn gewoon gratis voor iedereen beschikbaar zijn. Dat is het best bewaarde geheim van het rekenonderwijs in Nederland.
Ga naar zOEFi kies voor ‘oefenomgeving’ en je kunt gratis alles gebruiken wat daar staat.