Rekenen voor je leven : wat gebeurt er als een klas de saaie sommen mag vervangen door rekenlessen die met hun eigen leven te maken hebben?

Edward van de Vendel, Ionica Smeets, Floor de Goede
Amsterdam : Nieuwezijds, 2021. - 275 p.
ISBN 9789057125188
Wat gebeurt er als een klas de saaie sommen mag vervangen door rekenlessen die met hun eigen leven te maken hebben?
Groep zeven van de Rover Hoepsika-school komt in opstand tegen hun saaie rekenboek. De klas sluit een contract met hun juf en meester: dit jaar gaan ze rekenen met vragen die belangrijk zijn voor hun leven. Iedereen één vraag. Elke week één vraag. Die nieuwe rekenlessen zullen alles veranderen.
– Hoe win je alle spelletjes?
– Is plassen onder de douche echt goed voor het milieu?
– Zijn ijsjes overal en altijd even koud?
– Hoe word je rijk?
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost 18,95 euro.

Uitdagend rekenmateriaal voor goede rekenaars

Als je de lesstof steeds beter afstemt op het leertempo van de leerlingen, gaan ze hoe dan ook versnellen in de rekenstof. Wat doe je dan als deze leerlingen de groep 8 leerstof doorgewerkt hebben? Laat je ze dan met wiskundestof uit het VO beginnen? Machiel Karels bespreekt de voordelen van uitdagend rekenmateriaal, criteria voor verrijkingsstof en verschillende materialen verrijkingsstof als suggestie.
Open Uitdagend rekenmateriaal voor goede rekenaars

Domeinbeschrijving rekenen en wiskunde onderbouw vo

Sjoers, S., en Schmidt, V. (2021). Rekenen en wiskunde onderbouw vo. Domeinbeschrijving ten behoeve van peilingsonderzoek. Amersfoort, SLO.
Om een beeld te krijgen van de kennis en vaardigheden van leerlingen aan het einde van leerjaar 2 bij rekenen en wiskunde, voert de Inspectie van het Onderwijs in 2023 een peilingsonderzoek uit. Deze domeinbeschrijving vormt de basis voor dit geplande peilingsonderzoek. In deze domeinbeschrijving is opgenomen wat de wettelijke eisen zijn voor de inhoud van het vak rekenen en wiskunde en wat bekend is over de stand van zaken van dit domein.
Open Domeinbeschrijving rekenen en wiskunde onderbouw vo

Reflectiewijzer Rekenen-Wiskunde : rekenen-wiskunde in het (speciaal) basisonderwijs

ontwikkeld door SLO ism de Inspectie van het Onderwijs
Utrecht : Inspectie van het Onderwijs, 2021. - 14 p.
Naar aanleiding van het peilingsonderzoek Rekenen-Wiskunde einde (s)bo is de Reflectiewijzer Rekenen-Wiskunde gemaakt. Deze reflectiewijzer, in de vorm van een waaier, is voor alle scholen voor (speciaal) basisonderwijs in Nederland. Het instrument helpt schoolteams om in gesprek te gaan over de kwaliteit van het reken-wiskundeonderwijs op school.
Ga hier naar de reflectiewijzer rekenen-wiskunde

Berekend! van rekenprobleem tot dyscalculie : niet-geautomatiseerde basiskennis als centraal probleem

Wied Ruijssenaars, Cecile Ruijssenaars-Elshoff
Oud-Turnhout/ Den Bosch : Gompel & Svacina, 2021. - 345 p.
ISBN 9789463713146
De diagnostische analyse van het rekenen-in-uitvoering laat volgens de auteurs zien dat de kwaliteit van rekenkennis tekort schiet. Niet-geautomatiseerde basiskennis leidt tot problemen in de verdere rekenontwikkeling: als het fundament niet stevig is, dan wankelt alles wat daarop voortbouwt. In dit boek wordt uiteengezet hoe dit kan worden aangepakt.
Wat volgens de auteurs nodig is, is rekenhulp vanuit een totaalvisie op leren, kennis, diagnostiek en instructie. Dit vraagt deskundigheid en samenwerking van onderwijsgevende/begeleider, coördinator, rekenspecialist, orthopedagoog/psycholoog en overleg met leerling en opvoeders In drie praktijkgerichte hoofdstukken komen in deel 1 aan bod: de achtergronden van niet-geautomatiseerd rekenen, van verklarend procesonderzoek en van methodische instructie. Het vierde hoofdstuk behandelt actuele thema’s uit literatuur en onderzoek Deel 2 werkt de achtergronden praktisch uit in het Verklarend Procesonderzoek Rekenen. Het omvat proeven die de kwaliteit van de basale rekenkennis in kaart brengen en de analyse van het rekenen-in-uitvoering ondersteunen, samen te vatten in het integratief beeld
Voortbouwend op de eerste twee delen volgt in deel 3 de Methodiek Berekend! De methodiek streeft naar een zo volledig mogelijk niveau van automatisering van basale rekenkennis via op het individu afgestemde instructieprincipes. Het is geen programma met een rechte weg van A naar B. De principes gelden zowel voor de rekenspecialist en gedragswetenschapper, als voor de onderwijsgevende en de begeleider. Ze zijn leeftijd- en methode-onafhankelijk. Het bijbehorende opzoekboekje EHBI (Eerste Hulp Bij Instructie) bevat praktische handvatten en is een hulpmiddel voor overleg en afstemming tussen alle professionals.
De drie delen richten 89,90 zich op elke professional die te maken heeft met rekenproblemen en dyscalculie, zowel in als na het basisonderwijs. De instructieprincipes zijn op elk niveau toepasbaar.
Het boek is niet aanwezig in het kenniscentrum en kost 89,90

Leerlingen de dupe van ‘flauwekul’-lessen op school: ‘Methodes deugen niet’

Scholen moeten worden verplicht betere lesmethodes te gebruiken, vindt het CDA en Anna Bosman. Dat zo veel kinderen slecht kunnen lezen, schrijven en rekenen komt doordat verkeerd wordt lesgegeven.
Artikel van Hans in AD, 17-11-2021
Open Leerlingen de dupe van ‘flauwekul’-lessen op school: ‘Methodes deugen niet’

Doorstromen van 2 naar 3 met rekendoelen

Hoe maak je een uitdagende rekenhoek voor leerlingen uit groep twee en drie? De Tussendoelen rekenen-wiskunde geven handvaten, schrijven Aafke Bouwman en Ineke Bruning op Wij-leren.
Open Doorstromen van 2 naar 3 met rekendoelen

Begeleid rollenspel versterkt rekentaal

Rollenspel wordt wel als de motor van reken-en taalontwikkeling bij kleuters gezien, omdat daarin vaardigheden, kennis en ervaringen aan bod komen die kinderen voor een optimale ontwikkeling nodig hebben. Het begeleiden van rollenspel blijkt een effectieve manier te zijn om specifieke reken- en wiskundige begrippen aan te reiken, waarna kinderen deze in het spel gaan toepassen. Artikel van Aafke Bouwman op Wij-leren.nl
Open Begeleid rollenspel versterkt rekentaal

Spiekkaarten rekenen : een handig rekenmaatje voor alle kinderen!

Harrie Meinen
Drachten : Eduforce, 2021. - 27 spiekkaarten
ISBN 9789492990631
De Spiekkaarten Rekenen zijn ontwikkeld voor alle kinderen van de basisschool die: niet of nauwelijks komen tot automatiseren: tafels en sommen t/m 20 blijven erg moeilijk; behoefte hebben aan één duidelijke strategie: de sommen uitrekenen op één zelfde manier; gebaat zijn bij visuele ondersteuning: het plaatje ondersteunt de rekenhandeling; behoefte hebben aan zekerheid (doe ik het wel goed?): de spiekkaart geeft het steuntje in de rug; nieuwe leerstof aangereikt krijgen: de kaart ondersteunt de uitleg van de leerkracht. De kaarten zijn bedoeld voor kinderen van groep 3 t/m 8. Te gebruiken als ondersteuning bij nieuw aangeleerde rekenstof. Uitvoering: mapje met 27 verschillende spiekkaarten, in opbergmapje. Hoe te werken met de kaarten: Selecteer de kaarten (in overleg met de leerling) die handig zijn; stop de geselecteerde kaarten in het doorzichtige mapje; twee kaarten zijn direct zichtbaar (voor- en achterkant van het mapje); gebruik de kaarten ook als ondersteuning bij nieuw aangeleerde rekenstof. Er zijn 2 delen, deel 2 is een vervolg op deel 1 met nog meer rekenstrategieen. Beide delen zijn niet aanwezig in het kenniscentrum en kosten 19,95 per deel.

Praktijk: dyscalculie herkennen

Marije Huijsmans, Evelyn Kroesbergen,
In: JSW. - jrg. 106 (2021-2022) ; p. 25-28
Deze praktijkbijdrage biedt handreikingen rondom de signalering van (mogelijke) rekenproblemen. Hiermee worden zowel mildere vormen van een rekenprobleem als de ernstige en hardnekkige vorm, aangeduid met de term dyscalculie, bedoeld.
Open Praktijk: dyscalculie herkennen als abonnee van JSW

Hoe help je een kind met dyscalculie? : rekenstoornis en rekenhulp

Hans van Luit
In: JSW. - jrg. 106 (2021-2022) ; p. 18-21
Leerlingen met dyscalculie of een ernstig reken-wiskundeprobleem komen er niet zelf achter dat in het rekenen sprake is van eenduidige afspraken en regels. Zij hebben meer en andere instructie en oefening nodig dan de andere leerlingen in de klas.
Open Hoe help je een kind met dyscalculie? : rekenstoornis en rekenhulp als abonnee van JSW

Creatief denken bij rekenen : complexe problemen oplossen

Isaelle de Vink, Marije Stolte
In: JSW. - jrg. 106 (2021-2022) ; p. 12-15
Het rekenniveau van leerlingen daalt (Inspectie van het Onderwijs, 2020). Met name het oplossen van complexere problemen vinden leerlingen ingewikkeld. Creatief denken helpt om zulke problemen op te lossen. Wat is creatief denken en hoe kunnen leerlingen dit bij rekenen ontwikkelen?
Open Creatief denken bij rekenen : complexe problemen oplossen als abonnee van JSW

Wat heb jij nodig? : rekengespreksvoering in de praktijk

Jarise Kaskens
In: JSW. - jrg. 106 (2021-2022) ; p. 6-9
Rekengespreksvoering heeft als doel onderwijsbehoeften op rekengebied te achterhalen. Profiteren leerkrachten van professionalisering in het voeren van rekengesprekken en wat levert de verkregen informatie op voor de dagelijkse praktijk?
Open Wat heb jij nodig? : rekengespreksvoering in de praktijk als abonnee van JSW

Verhalend rekenen

Marieke Baselmans
In: JSW. - jrg. 106 (2021-2022), nr. 1 (september 2021) ; p. 36-37
Als kind was ik dol op taal, maar had ik minder affiniteit met rekenen. Als ik de getipte boeken in deze bijdrage had gelezen, was ik zeker meer betrokken geraakt.
Open Verhalend rekenen als abonnee van JSW

Het belang van automatiseren

Anne van Hoogmoed, Wilfred Hofstetter, Wendy Post, Wied Ruijssenaars, Alexander Minnaert
In: JSW. - jrg. 106 (2021-2022), nr. 1 (september 2021) ; p. 32-35
Een deel van de leerlingen loopt vast met rekenen in de bovenbouw. In hoeverre wordt dat veroorzaakt door onderliggende tekorten in de automatisering? Hoe kom je hier als leerkracht achter? En wat kun je dan met die informatie?
Open Het belang van automatiseren als abonnee van JSW

Aan de slag met feedback van leerlingen

Je hebt vast wel eens aan een leerling gevraagd hoe hij of zij de les of lesdag vond. Welk antwoord kreeg je? Waarschijnlijk zoiets als ‘leuk’, ‘saai’, ‘moeilijk’ of ‘wel gezellig’. Misschien heb je doorgevraagd en ben je wat meer te weten gekomen van de leerling. Feedback kan namelijk heel waardevol zijn, maar dan moet je wel weten hoe je je leerlingen feedback laat geven zodat je er wat mee kunt. In deze blog reiken we je de volgende 4 manieren aan waarmee je op een laagdrempelige en veilige manier feedback van leerlingen kunt ophalen en omzetten naar acties.
Open Aan de slag met feedback van leerlingen

Hoe ziet het onderwijstoezicht eruit vanaf augustus 2021

Vanaf 1 augustus gaat de Inspectie van het Onderwijs werken met herziene onderzoekskaders in het primair onderwijs, het (voortgezet) speciaal onderwijs, het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs.

Op de website van de Inspectie van het Onderwijs staat wat de belangrijkste veranderingen inhouden en waarom het kader is herzien. Deze informatie is ook te lezen in deze pdf met alle informatie op een rij.

Er zijn aparte kaders voor:

• de voorschoolse educatie en het primair onderwijs
• het (voortgezet) speciaal onderwijs
• het voortgezet onderwijs

Het waarderingskader voor het toezicht op de samenwerkingsverbanden passend onderwijs staat als bijlage 1 in de onderzoekskaders po, vo en (v)so.

De hoofdlijnen in 2 minuten

De hoofdlijnen van de herziening van het toezicht hebben is samengevat in deze animatie.

Spelenderwijs leren rekenen in groep 3

Malmberg - uitgever van de Wereld in Getallen en Pluspunt - brengt in augustus 2021 speciaal voor groep 3 het katern ' Spelenderwijs leren rekenen' uit. Wanneer groep 3 erom vraagt, kunnen leerkrachten de kracht van spel ook in groep 3 inzetten. In het katern ‘Spelenderwijs leren rekenen’ zijn spel en beweging activiteiten voor tijdens de les, in de hoeken én voor buiten beschikbaar. Per les wordt concreet aangegeven op welk moment je welke spelactiviteit kunt inzetten ter aanvulling of vervanging van een lesonderdeel uit het reguliere aanbod. Het is daarbij belangrijk dat de instructie en doorgaande lijn intact blijven. Met de handreikingen in het katern kun je tegemoetkomen aan de onderwijsbehoeften van de veelal nog jonge kinderen in groep 3, zonder afbreuk te doen aan de doelen en didactiek van de rekenmethode. Dit katern is gratis beschikbaar vanaf augustus 2021 in de Blokinfo in Bingel.
Bron: Mijn Malmberg

Leerdoelen: goal!

Als je niet schiet, kun je niet scoren (Johan Cruijff). In deze oranjetijden van het EK 2021 een toepasselijk driedelig onderzoek van Paul Kirschner in het juninummer van Didactief over raak schieten met (leer)doelen.
Open Leerdoelen: goal! als abonnee

Aanpak rekenachterstanden

Leerlingen die moeite hebben met rekenen, hebben kans om rekenachterstanden op te lopen. Om deze goed aan te pakken, is allereerst een goede didactiek van belang. Vooral voor leerlingen met achterstanden is voor- en nadoen cruciaal, gevolgd door veel oefenen. Daarnaast kunnen (digitale) hulpmiddelen ingezet worden en zijn er voor specifieke doelgroepen ook specifieke tools beschikbaar. Bij jonge kinderen wordt de basis gelegd voor latere rekenvaardigheid. Dit vraagt om structurele aandacht voor voorbereidende rekenvaardigheden. 

Lees op de site van Onderwijskennis meer over wat bekend is over de aanpak van rekenachterstanden - met een overzicht van wat we weten uit onderwijsonderzoek - en de beantwoording van vragen uit de onderwijspraktijk. Open Aanpak rekenachterstanden

Bron: Onderwijskennis.nl
Op deze pilot website van NRO vind je een overzicht van de stand van zaken uit de wetenschap over belangrijke onderwijsthema’s. Ook tref je kennisbronnen aan die je kunt benutten bij specifieke vraagstukken en bij praktische verbeteringen en vernieuwingen. Daarnaast hebben handreikingen, praktische tips en vernieuwingsprojecten een belangrijke plek.

Wat zijn de onderwijsbehoeften van sterke rekenaars in het basisonderwijs en hoe kan het onderwijs aan deze leerlingen worden vormgegeven?

Onderzoek verricht naar aanleiding van een vraag die gesteld werd via de Kennisrotonde van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek.
Sterke rekenaars hebben behoefte aan begeleiding op het leerproces en aan uitdagende leeractiviteiten. Activiteiten die een beroep doen op hun probleemoplossend vermogen. Door compacten en verrijken van de lesstof kan de leerkracht onnodige herhaling voorkomen en uitdaging aan deze leerlingen bieden. Daarnaast zijn frequente instructie- en feedbackmomenten van belang. Dit vereist differentiatie in de reguliere rekenles.
Open Wat zijn de onderwijsbehoeften van sterke rekenaars in het basisonderwijs en hoe kan het onderwijs aan deze leerlingen worden vormgegeven? 

Curriculumontwerp in een notendop

Wessel Peeters, Michiel Lucassen, Ilona Wevers
Helmond: Onderwijs Maak je Samen, 2021. - (Notendop-serie)
ISBN 9789079336418
Hoe kan er worden gezorgd voor een goede afstemming tussen leerdoelen, toetsing en leeractiviteiten? Wat zijn kenmerken van een krachtig curriculum? En hoe wordt dit ontworpen? In het boek Curriculumontwerp in een notendop wordt er aan de hand van onderwijskundige literatuur en praktijkvoorbeelden stap voor stap ingegaan op het ontwerpen van een krachtig curriculum. Hierbij wordt er eerst ingegaan op wat een curriculum is en hoe het ontworpen kan worden. Vervolgens wordt er middels praktijkvoorbeelden stap voor stap ingegaan op het ontwerpproces, met elementen als leerdoelen (leeruitkomsten), toetsing, rubrics, formatief handelen en leeractiviteiten. Het boek is geschreven voor leraren, teacher leaders, onderwijskundigen en andere onderwijsexperts die zich willen verdiepen in curriculumontwerp. Het is zo geschreven dat het geschikt is voor alle soorten onderwijs: van het primair onderwijs tot en met het hoger onderwijs.
Aanwezig in kenniscentrum

Is het echt zo beroerd gesteld met ons rekenonderwijs?

Ruud Leverink
In: SLO-context. - nr. 21 (juni 2021) ; p. 17
Dat was even schrikken in april, toen de onderwijsinspectie in haar rapport Peil.Rekenen-Wiskunde bezorgd liet weten dat veel leerlingen ‘niet zo goed rekenen als ze zouden kunnen’. Uit onderzoek bleek dat aan het eind van de basisschool slechts een derde van de leerlingen het streefniveau 1S haalt, terwijl de ambitie ligt op twee derde. Toch is het niet alleen maar kommer en kwel, vindt Stanja Oldengarm, leerplanontwikkelaar rekenen en wiskunde bij SLO. Internationaal onderzoek onder groep 6-leerlingen laat juist een positieve ontwikkeling zien. Tekst: René Leverink
Open Is het echt zo beroerd gesteld met ons rekenonderwijs?

De curriculumspecialist in de school : Rutger Voshaar over het vernieuwen van het onderwijsaanbod

Karlijn Meulman
In: SLO-context. - nr. 21 (juni 2021) ; p. 14-16
Rutger Voshaar geeft met veel enthousiasme les aan groep 7 en 8 van de Dr. M.L. Kingschool in Denekamp. Maar lesgeven alleen biedt hem niet genoeg uitdaging. Hij wil blijven vernieuwen, een optimaal lesaanbod ontwikkelen en zorgen dat de school zelfredzame, enthousiaste leerlingen aflevert die graag willen leren. Rutger is één van de curriculumspecialisten op zijn school. SLO-leerplanontwikkelaar Moniek Warmer voelt hem aan de tand over zijn rol.
Open De curriculumspecialist in de school

‘Mijn aanpak’: Bewegend rekenonderwijs

Remco Hoeijmans
In: JSW. - jrg. 105 (20202-2021), nr. 10 (juni 2021)
Springen, rennen, mikken, noem maar op. Hoe geweldig is het om met deze bewegingen tot een verbeterd leerresultaat te komen? Het rekenonderwijs is zo veel meer dan rijtjes sommen en contexten.
Open ‘Mijn aanpak’: Bewegend rekenonderwijs

Basiskwaliteit rekenen op orde

Er zijn veel zorgen over de kwaliteit van het onderwijs, vooral over de basisvaardigheden van leerlingen. Wat betreft rekenvaardigheden is de basis op orde. Maar de lat kan hoger volgens Marieke Buisman.
Open Basiskwaliteit rekenen op orde

Creatief met digitale geletterdheid

Menno Kolk
In: JSW. - jrg. (2020-2021), nr. 6 (juni 2021)
Technologie is overal om ons heen te vinden. Digitale leermiddelen bieden dan ook veel uitdaging en kansen in onze lessen en het onderwijs. Ontdek verschillende tools en op welke manier je deze goed kunt gebruiken.
Open Creatief met digitale geletterdheid als abonnee van JSW

Gereedschap : Rekenroute

Versteeg, Bronja
JSW (Jeugd in school en wereld). - jrg. 105 (2020-2021), nr. 8 (april 2021) ; p. 46-49
In de rubriek Gereedschap bespreken verschillende experts elke maand een (les)methode of een leermiddel. Deze maand wordt Rekenroute besproken. Rekenroute van uitgeverij Malmberg is een uitwerking van Passende Perspectieven leerroute 2 en 3 van SLO. Deze leerroutes worden ingezet als Fundamenteel niveau (1F) niet haalbaar blijkt. Het gaat om leerlingen die doorstromen naar het praktijkonderwijs en vmbo-bb of leerlingen met ernstige rekenproblemen. Met Rekenroute kan voor leerlingen een eigen leerlijn samengesteld worden. Rekenroute is een vrijwel complete leerlijn met materiaal voor groep 3 tot en met 8. Rekenroute kan ook gebruikt worden als een aanvulling op de rekenmethode als leerlingen op deelgebieden extra instructie en inoefening nodig hebben. Binnen het speciaal (basis)onderwijs kan Rekenroute ook als methode ingezet worden. Voor elke jaargroep zijn 30 rekendoelen uitgewerkt. In het doelenoverzicht staat per domein welke doelen aan de orde komen. In het jaaroverzicht staat voor iedere week een nieuw doel en een onderhoudsdoel gepland. Door de weken heen komen doelen uit verschillende domeinen aan de orde en werken de leerlingen in verschillende leerwerkboeken.
Open Gereedschap : Rekenroute als abonnee van JSW

“Elk jaar verbeteren onze resultaten voor wiskunde”

Toen de leerlingenresultaten voor wiskunde zienderogen achteruit gingen, ondernam het team van Basisschool Erasmus in Deinze actie met een logische leerlijn, een driesporenbeleid en een kangoeroeklas. Met succes. “De resultaten verbeteren elk jaar”, vertellen Franky Feys en Tim Dhuyvetter.
Open “Elk jaar verbeteren onze resultaten voor wiskunde”

Beter leren door te bewegen

Anne de Bruijn
In: JSW. - jrg. (2020-2021), nr. 8 (april 2021)
Beweging is niet alleen belangrijk voor de gezondheid en fysieke ontwikkeling van kinderen. Fysieke activiteit binnen en buiten de klas kan daarnaast positief bijdragen aan schoolprestaties. Het is daarom van wezenlijk belang om kinderen in beweging te krijgen en te houden.
Open Beter leren door te bewegen als JSW-abonnée

Hoe kinderen op deze Brabantse basisschool binnen een half jaar leerden rekenen

Op basisschool ‘t Palet uit Heeswijk-Dinther scoorden nog te veel kinderen qua rekenen onder het gemiddelde. Binnen zes maanden behoorden ze bij de beste 20 procent van Nederland. Hoe lukte ze dat? Artikel van Irene Schoenmacker in Trouw, 11-4-2021.
Open Hoe kinderen op deze Brabantse basisschool binnen een half jaar leerden rekenen

Veel leerlingen leren niet zo goed rekenen als ze zouden kunnen

Dit blijkt uit het rapport Peil.Rekenen-Wiskunde einde (speciaal) basisonderwijs 2018-2019. Aan het eind van het basisonderwijs (bo) behaalt 33% van de leerlingen het niveau 1S voor rekenen-wiskunde. In het speciaal basisonderwijs (sbo) is dit 1,8%. Daarmee liggen de prestaties voor het streefniveau nog ver verwijderd van de ambitie van 65% 1S die de commissie-Meijerink in 2010 formuleerde bij het opstellen van de referentieniveaus. 
Open Veel leerlingen leren niet zo goed rekenen als ze zouden kunnen  

Poster over differentiatie

Poster over differentiatie gemaakt door René Kneyber.
Open Poster over differentiatie

Rekenmethode differentieert te snel

Veel reken-wiskundemethodes voor het po sorteren leerlingen te vroeg voor, blijkt uit onderzoek van curriculumexpert Marc van Zanten. Kijk daarom hoe je alle leerlingen voldoende kansen geeft om te leren.
Open Rekenmethode differentieert te snel

Rekenonderwijs in coronatijd : de belangrijke rol van de leerkracht

Marije van Oostendorp
In: Basisschoolmanagement. - Jrg. 35 (2021), nr. 1 (februari) ; p. 8-11
In Amsterdam is er onderzoek gedaan naar de verschillen tussen 2019 en 2020 op de M- en E-toetsen bij rekenen en begrijpend lezen. Gemiddeld genomen bleken de leerprestaties te zijn afgenomen. Opvallend is dat sommige scholen in dezelfde wijk met een vergelijkbare populatie niet altijd eenzelfde groei doormaakten. Dit geeft aan dat factoren als online lessen, hoeveelheid lessen, instructiefilmpjes en het betrekken van ouders bij de didactiek minstens zo belangrijk zijn als de sociaaleconomische achtergrond van de kinderen. Bij het rekenen zijn drie belangrijke componenten te onderscheiden: het tempo, het kunnen uitvoeren en begrijpen van een strategie en het kunnen toepassen van kennis in verhaalsommen. Als kinderen in de lockdownperiode verkeerde of onhandige strategieën hebben aangeleerd, is het belangrijk dat leerkrachten dit direct aanpakken. Door het aanbieden van instructiefilmpjes, werkbladen, digitale lessen en elke dag even contact met de leerling en diens ouders kunnen de leerkrachten ervoor zorgen dat de leerlingen kunnen blijven meedoen met de groep.

Het probleem van de eenvoud : het metriek stelsel in de les

Selma Mulder-Hiemstra
Assen : Van Gorcum, 2021. - 112 p.
ISBN 9789023257950
Uiteenzetting over de problemen met het metriek stelsel in het onderwijs. Er wordt antwoord gegeven op de vragen waarom veel leerlingen het maar niet kunnen bevatten en waarom leraren, zowel in het basis- als in het voortgezet onderwijs, het telkens weer opnieuw uit moeten leggen. Waar ligt het aan, dat het zo moeilijk is voor leerlingen om het zich eigen te maken? Wat zien wij in de didactiek van het stelsel over het hoofd? Om deze vragen te kunnen beantwoorden heeft de auteur het metriek stelsel zelf, de manier van aanbieden in het onderwijs, de wijze waarop de problemen die leerlingen ondervinden naar voren komen en de achterliggende oorzaak hiervan, in kaart gebracht. Dit met als doel het metriek stelsel in het juiste didactisch perspectief te plaatsen. De auteur hoopt hiermee dat leraren beter kunnen beoordelen voor welke hiaten in de voorkennis van leerlingen nog aandacht nodig is en welke lesdoelen wel en niet behaald kunnen worden met de lessen. Ook wordt uitgelegd welk hulpmodel hierbij ingezet kan worden. Naast een analyse van het metriek stelsel in relatie tot het onderwijs, worden ook tips voor het onderwijs en ideeën voor een andere benadering van praktijkopdrachten gegeven. De auteur hoopt dat het grotere begrip van het stelsel leraren zal helpen bij het bepalen van de juiste aanpak.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost € 20,--

RekenXL

Den Bosch : Malmberg, 2021
Rekenmateriaal voor sterke rekenaars in groep 3 t/m 8.RekenXL is naast de reguliere rekenmethode in de klas te gebruiken, maar de projecten zijn ook te gebruiken voor reken-plusklassen. RekenXL is geen verzameling losse opgaven, maar is als een samenhangende methode uitgevoerd. Elk leerjaar biedt ruimte voor 8 projecten van 4 weken. De XL-kinderen kunnen de projecten zelf of met elkaar kiezen. Bijvoorbeeld een verdiepend vervolgproject met moeilijkere opdrachten over hetzelfde onderwerp of juist een project over iets nieuws. Elk project heeft een vaste opbouw. De kinderen werken steeds naar een eindopdracht toe, die ze voor de hele klas presenteren. De extra instructie is minimaal: 2 x 10 minuten per week. Er is ook al materiaal voor groep 3. Vanwege het leesniveau in deze groep is het aanbevolen om de projecten pas na de kerstvakantie in te zetten. In plaats van een eindopdracht doen de XL-kinderen in groep 3 een startactiviteit met de hele klas. RekenXL bestaat uit een handleiding voor de leerkracht en werkboekjes voor de kinderen. Dit zijn omkeerboekjes: aan de ene kant een project in het domein Getallen en Bewerkingen, aan de andere kant een project in het domein Meten en Meetkunde. Er zijn 8 projecten per leerjaar, dus 4 omkeerboekjes. Elk project start met een introductiepagina. De opdrachten daarna worden steeds abstracter en complexer. Dan volgt de XL-opgave, de allerpittigste opdracht. De kinderen sluiten het project af met een eindopdracht.
RekenXL is beschikbaar vanaf schooljaar 2021/2022.
Meer informatie 

Wat is het effect van kolomsgewijs rekenen, als tussenstap, op de rekenprestaties van leerlingen?

Het maakt waarschijnlijk weinig uit of kolomsgewijs rekenen wel of niet als tussenstap tussen hoofdrekenen en cijferen aan leerlingen wordt aangeboden. Rekenmethoden blijken een verwaarloosbaar tot hooguit klein effect te hebben op rekenprestaties.
Onderzoek verricht naar aanleiding van een vraag die gesteld werd via de Kennisrotonde van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek.
Open Wat is het effect van kolomsgewijs rekenen, als tussenstap, op de rekenprestaties van leerlingen?

Contextopgaven onderwijzen

Marcel Schmeier
In: JSW. - jrg. (2020-2021), nr. 6 (februari 2021)
Het onderwijzen van contextopgaven vraagt om een andere aanpak dan instructie over de rekenbewerkingen zoals optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen. Hoe zorg je dat jouw leerlingen ook deze complexe contextopgaven goed maken?
Open Contextopgaven onderwijzen als abonnée

Steeds beter rekenen

Gerda Broekstra
Huizen : De Schrijfvriend, 2020
Oefenmateriaal voor rekenaars met fijne motoriekproblemen en ruimtelijk inzicht. De leerlingen leren hoe ze cijfers leesbaar schrijven. Het materiaal is ontwikkeld voor groep 4 t/m 7 en aangevuld met 2 werkschriften Steeds Beter Vermenigvuldigen.
Steeds Beter Rekenen is niet speciaal ontwikkeld voor kinderen met dyscalculie, tenzij deze kinderen ook een probleem met de fijnmotoriek hebben, en deze schriften in ieder geval vanuit extra oefening een oplossing kunnen zijn om hun schrijfmotoriek te oefenen en te verbeteren.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Meer info

7 tips om grip te krijgen op de rekenontwikkeling van je leerlingen

Ine van de Sluis
Helmond: Onderwijs Maak Je Samen, 2021
Na weken van online instructies en afstandsonderwijs zijn de leerlingen weer in je klas. Graag wil je weten of de doelen die centraal stonden tijdens het thuiswerken ook daadwerkelijk door de kinderen zijn begrepen. Even niet vragen naar het goede antwoord of toetsen maar op een interactieve wijze met je leerlingen in gesprek om te peilen of ze daadwerkelijk begrijpen wat je hebt aangeboden. Laat leerlingen zelf bewijs aanleveren dat ze de leerstof hebben begrepen. Hierdoor krijg je (nog) meer grip op waar je leerlingen staan in hun rekenontwikkeling.
Open 7 tips om grip te krijgen op de rekenontwikkeling van je leerlingen

Apptip: verrijkingswerk voor rekenen

Op zoek naar leuke opdrachten voor rekenaars? Zet je leerlingen aan deze uitdagende wiskundegames. Op deze website vind je veel verschillende snel en gratis te spelen rekenpuzzels. Je vindt hier onder andere puzzels met breuken en mozaiekpuzzels waarbij je de sommen naar het juiste antwoord moet slepen. De uitkomsten zijn direct na te kijken met een druk op de knop en als kinderen een screenshot maken, kunnen ze het werk inleveren.
Open Apptip: verrijkingswerk voor rekenen

Doorloopjes : een visuele ontwerp-gids voor leraren

Oliver Caviglioli, Tom Sherrington
Culemborg: Phronese, 2020
Een visuele ontwerpgids voor leraren waarin visuele stappenplannen aangeboden worden om onderwijs vorm te geven. De volgende onderwerpen komen aan bod: gedrag & relaties: het creëren van condities voor effectief onderwijs curriculumontwerp uitleggen & voordoen: het helpen van leerlingen om complexe ideeën beter te begrijpen evalueren & feedback: formatief toetsen oefenen & terughalen: om leerlingen te helpen te lesstof beter te onthouden en beheersen lesgeven in modus B: het bieden van brede leerervaringen om begrip te verdiepen en te verbreden
Het boek verschijnt 15 maart 2021 en kost € 25,95

Toekomstbestendig reken-/wiskundeonderwijs

Op de pagina Toekomstbestendig reken-/wiskundeonderwijs van SLO lees je wat de belangrijkste ontwikkelingen en uitdagingen zijn voor het leergebied rekenen & wiskunde voor zowel het primair als het voortgezet (speciaal) onderwijs.
Open Toekomstbestendig reken-/wiskundeonderwijs

Domeinbeschrijving Rekenen-wiskunde in het basisonderwijs 2020

Wat beheersen leerlingen aan het einde van het basisonderwijs en het speciaal (basis)onderwijs van rekenen-wiskunde? Elke vier jaar onderzoekt de Inspectie van het Onderwijs dit op landelijk niveau. SLO ontwikkelde voor dit peilingsonderzoek een inhoudelijke onderlegger: de domeinbeschrijving ‘Rekenen-wiskunde in het basisonderwijs 2020’.

• Lees meer over Domeinbeschrijving Rekenen-wiskunde in het basisonderwijs 2020 
• Open Domeinbeschrijving Rekenen-wiskunde in het basisonderwijs 2020

Drie belangrijke aspecten computationeel denken aanpakken in het wiskundeonderwijs

SLO voert samen met NRO, Universiteit Utrecht en Radboud Universiteit een tweetal onderzoeksprojecten uit waar de aandacht ligt op computationeel denken in het basis- en voortgezet onderwijs. Eén er van is het onderzoek ‘Computational thinking and mathematical thinking: digital literacy in mathematics curricula’. SLO bewaakt het curriculaire aspect en zorgt ervoor dat dit onderzoek een volgende generatie curricula kan onderbouwen.
Lees meer over Drie belangrijke aspecten computationeel denken aanpakken in het wiskundeonderwijs

Automatiseringsproblemen en het leren van de tafels

Automatiseren is nodig om goed te kunnen leren. Veel leraren merken dat als leerlingen moeite hebben met het leren er vaak van automatiseringsproblemen sprake is. Problemen met automatiseren manifesteren zich op verschillende gebieden van leren. Hoe kun je leerlingen hier goed mee helpen? In dit artikel staat Esther Monfils op Nieuwenderwijs stil bij wat te doen aan automatiseringsproblemen bij het leren van de tafels van vermenigvuldiging.
Open Automatiseringsproblemen en het leren van de tafels

Een basis om op te bouwen : rekenen in groep 1 en 2

Margreeth Mulder
In: Praxisbulletin. - Jrg. 38 (2020-2021), nr. 5 (januari 2021)
Een beredeneerd rekenaanbod wordt gemaakt op basis van doelen. Hiervoor is kennis van en inzicht in de doelen en leerlijnen nodig. De tussendoelen en inhoudsdoelen van de SLO kunnen hiervoor worden gebruikt. In een schema in het artikel staat een voorbeeld van de doelen in een periode in een schooljaar. Op basis van de doelen en subdoelen kunnen de inhouden per periode voor een jaar worden vastgesteld.
Als voor een periode duidelijk is welke inhouden en doelen aan bod moeten komen, kan er worden gekeken welke activiteiten passen bij de doelen en de groep. Centrale vragen bij het samenstellen van het beredeneerde aanbod zijn steeds:
Wat beoog je met het rekenonderwijs?
Wat gaan de kinderen leren?
Wat hebben ze nodig om het te leren?
Wanneer een activiteit wordt aangeboden aan de hele groep is het belangrijk dat de activiteit interessant is voor alle kinderen, zodat ze allemaal betrokken zijn. Als het lastig is om alle kinderen actief te betrekken, kan een activiteit beter in subgroepen worden uitgevoerd. Ook kan het dat een doel niet relevant is voor de hele groep, en dat het daarom in een subgroep wordt uitgevoerd.
Bij het samenstellen van het beredeneerde aanbod moet niet alleen worden gekeken naar activiteiten in de kring, maar vooral ook naar de mogelijkheden in de speelwerktijd, de hoeken, en buiten. Het artikel laat een voorbeeld zien van de invulling van meetkundedoelen in de speelwerktijd en/of in de hoeken. Als het duidelijk is welke inhouden gedurende een periode worden aangeboden, dan kunnen deze inhouden worden verbonden aan het spel van de kinderen.
Open Een basis om op te bouwen als abonnée

Formatief evalueren: werken aan groei [Special VTTA]

Special bij het tijdschrift Van Twaalf Tot Achttien met kennis over en praktijken van formatief evalueren. Leraren, schoolleiders en experts van de leernetwerken ‘Formatief evalueren’ bundelden theorieën, praktijkvoorbeelden, instrumenten en hulpmiddelen om jou als leraar en schoolleider in het voortgezet onderwijs handvatten te geven om werk te maken van formatief evalueren.
Open Formatief evalueren: werken aan groei [Special VTTA]

Dyscalculie en een hoog IQ : herkenning leidt tot betere begeleiding

Dyscalculie wordt soms laat gesignaleerd bij leerlingen met een hoog IQ. Het komt vaker voor dan je denkt. Marisca Milikowski schreef er over in het januari-nummer van Beter Begeleiden. Ze legt uit hoe dat komt en welke rekenproblemen deze leerlingen hebben én ze pleit voor het aanleren van betrouwbare rekenregels.
Open Dyscalculie en een hoog IQ

Differentiëren tijdens afstandsonderwijs

Tijdens afstandsonderwijs differentiëren? Ook dan is dat mogelijk en nodig. Leerlingen hebben verschillende onderwijsbehoeften en niveaus. Kom daar als leraar aan tegemoet en differentieer bijvoorbeeld door extra tijd en begeleiding en passende werkvormen en leermiddelen. Kijk bij kopje ‘Differentieer’ wat je kunt doen.
Open ICT maakt onderwijs op afstand mogelijk