Themapagina's van NPO

Het Nationaal Programma Onderwijs, opgezet door het ministerie van OC&W, is er voor herstel en ontwikkeling van het onderwijs tijdens en na corona. Op deze pagina van Onderwijskennis vind je een verzameling van thema's met toegankelijke kennis uit onderzoek en handreikingen voor de onderwijspraktijk, die aansluiten bij dit programma. Op een themapagina kun je zien wat we weten uit onderzoek over het thema. Met handvatten uit onderzoek, vragen uit de praktijk, praktijkvoorbeelden en verdiepende bronnen. De verschillende thema's:

• Begrijpend lezen
• Beheersingleren
• Cultuureducatie
• Directe instructie
• Feedback
• Fonemisch bewustzijn
• Leermiddelen
• Metacognitie en zelfregulatie
• Gesprokentaalinterventies
• Onderwijsassistenten en instructeurs
• Ouderbetrokkenheid
• Professionalisering
• Samenwerkend leren
• Schoolontwikkeling en verbetercultuur
• Sociaal-emotionele ontwikkeling en welbevinden
• Schrijfonderwijs
• Spelend leren
• Sportieve activiteiten
• Systematische monitoring en bijstelling
• Tutoring door medeleerlingen
• Tutoring door onderwijspersoneel
• Vroeg beginnen
• Zomerprogramma's

Open Themapagina's van NPO

Aan de slag met feedback van leerlingen

Je hebt vast wel eens aan een leerling gevraagd hoe hij of zij de les of lesdag vond. Welk antwoord kreeg je? Waarschijnlijk zoiets als ‘leuk’, ‘saai’, ‘moeilijk’ of ‘wel gezellig’. Misschien heb je doorgevraagd en ben je wat meer te weten gekomen van de leerling. Feedback kan namelijk heel waardevol zijn, maar dan moet je wel weten hoe je je leerlingen feedback laat geven zodat je er wat mee kunt. In deze blog reiken we je de volgende 4 manieren aan waarmee je op een laagdrempelige en veilige manier feedback van leerlingen kunt ophalen en omzetten naar acties.
Open Aan de slag met feedback van leerlingen

Feedback in de klas : verborgen leerkansen

Stijn Vanhoof, Geert Speltincx
Leuven ; Amsterdam : LannooCampus, 2020. - 200 p.
ISBN 9789401472166
Ondanks de waarde van feedback in de klas, is er vaak een gehoorde verzuchting van leerkrachten dat er weinig met hun goedbedoelde feedback wordt gedaan. Dit boek biedt een kader voor leerkrachten voor het efficiënt verbeteren van hun feedbackpraktijk en die in een goede relatie de lat hoog willen leggen bij de leerlingen. De kracht van het boek is dat het feedback beschrijft als een proces dat je verankert in je visie op leren en goed lesgeven (didactiek) en vraagt om een feedbackcultuur en heldere verwachtingen over hoe je als leerkracht en leerling gaat samenwerken. Enkele kernboodschappen in het boek zijn:
- feedback is interactie en vraagt om bewuste aandacht voor ontwikkelen kwaliteitsbesef waarbij kritisch wordt gekeken naar rubrics
- focus feedback op het verbeteren van leerstrategieën student, niet het werk
- zet feedback in om feedbackgeletterdheid te ontwikkelen, zie ook het werk van David Carless en Naomi Winstone)
- zweet op de juiste rug: de leerling werkt het hardst
- maak als schoolleider verwachtingen naar je team helder, ondersteun en volg op.
Niet aanwezig in het kenniscentrum, het boek kost € 25,99.

No Feedback, No Learning

Wat zijn de kenmerken van goede feedback? Open de bijdrage '3 star learning experience' van Paul A. Kirschner & Mirjam Neelen
Bron: Leertijd (Jos Cöp), 2018, week 23

Alles op een rij... : praktische handreikingen uit onderzoek voor het primair onderwijs

Winifred Jelier
Meppel : Ten Brinke, 2017. – 66 p.
ISBN 9789077866429
Beschrijving van praktische handreikingen ontstaan op basis van ruim vijftien jaar onderwijsonderzoek in Nederland. Bij de totstandkoming zijn wetenschappers, docenten en andere experts uit het veld betrokken. Over onderwijs bestaan veel meningen, maar wat zijn de feiten? Hoe kan als leraar goed onderwijs worden gegeven? Wat is belangrijk? Het doel van het boek is om leerkrachten kritisch te laten kijken naar de praktijk en om onderzoek als uitgangspunt te nemen voor de lessen. De volgende thema’s komen aan bod: effectieve feedback, grip op begrijpend lezen, beter rekenen, lesgeven aan kleuters, de overdracht van groep acht naar de brugklas en het bevorderen van ouderbetrokkenheid.
Plek in kenniscentrum: Basisonderwijs 27110-JELI

Goede feedback geven, hoe doe je dat?

Uit vele onderzoeken (o.a. Hattie 1999, 2009) blijkt dat feedback geven een erg krachtig middel is in leerprocessen van mensen. De manier waarop je feedback geeft, bepaalt echter wel de grootte van dit effect. Onderwijs Maak Je Samen heeft poster een ontwikkeld waarmee je feedback kunt geven bij verschillende situaties: bij inspanning, strategie, vooruitgang en proces. Download dan de poster! 

“Goede feedback van de leraar doet leerlingen meer leren”

Verslag van een gesprek met Paul Kirschner: “Feedback is een krachtig leerinstrument als je die goed inzet. En daar missen we nog kansen: te veel leraren blijven steken in correctieve en directieve feedback.” Professor Paul Kirschner pleit voor kennisontwikkelende feedback: “Terugkoppelen om verder en dieper te laten nadenken. Je inspireert, confronteert en erkent je leerling. Die leert meer.” Lees het volledige interview

Vervangt digitale feedback instructies van de leerkracht?

Kan feedback op digitale oefeningen die automatisch nagekeken worden, de instructies van een leerkracht vervangen? Lees het antwoord

Feedback in de praktijk

Wat kan een docent in de klas doen om leerbevorderende feedback te geven? Gebruik de A van Aandacht. De B van Bevragen of Benoemen. De C van Checken. Open het artikel van Lia Voerman op wij.leren.nl

Directe feedback in digitale leermiddelen; succes gegarandeerd? – deel 2

Een veelgehoord argument bij het educatieve voordeel van de digitale leermiddelen is de directe feedback die de lerende krijgt op zijn leerproces. Het zou een positief effect hebben op de leerprestaties en motivatie van de lerende. In deel 1 van dit artikel zijn verschillende feedbackvormen en –niveaus in digitale leermiddelen besproken. Feedback in digitale leermiddelen valt onder het domein van de zogeheten learning analytics. Bij learning analytics (LA) staat het meten, analyseren en rapporteren van leerlinggegevens centraal met als doel het onderwijsleerproces beter aan te laten sluiten op de onderwijsbehoeften van de leerlingen. Binnen het domein van LA wordt onderscheid gemaakt tussen embedded analytics en extracted analytics. Open het artikel van Pepijn Dousi

Directe feedback in digitale leermiddelen; succes gegarandeerd?

Inmiddels krijgt het gepersonaliseerd leren een steeds grotere rol in binnen het basisonderwijs. Kinderen werken met digitale leermiddelen en krijgen hierbij een gepersonaliseerd leeraanbod. Leuk voor de kinderen, efficiënt voor de leerkracht. Maar hoe zit het nu precies met de feedback die kinderen krijgen? Krijgen ze alleen te zien of iets fout of goed is? Of worden de juiste oplossing en bijbehorende manier van oplossen ook getoond? Open het artikel

Waarom feedback in de rekenles toch zo belangrijk is [blog]

In het rekenonderwijs is het heel gebruikelijk om leerlingen met name feedback te geven op het kale rekenresultaat. 90% van de vragen die we stellen heeft betrekking op de taak óf op het werkproces tijdens de les. Maar komen we daarmee iets te weten over hóe de leerling de opgave heeft opgelost? Welke denkstappen er zijn gemaakt om tot het goede, of juist het verkeerde antwoord te komen? Nee, eigenlijk niet. En dus kunnen we met onze instructie onvoldoende aansluiten op de individuele leerling. Het gevolg? Leerlingen die afhaken, het bekende ‘gewiebel en gekriebel’ begint. Wat kunt u doen?
Blog van Henk Logtenberg CPS Lees verder