Proeftuin rekenen : 12 inzichten over het (gaan) werken met een overkoepelend dashboard

Iris Remmerswaal, Janny Kappert, Lalibel Mohaupt
Zoetermeer / Enschede: Kennisnet / SLO, 2018. - 9 p.
In de Proeftuin Rekenen onderzochten 8 basisscholen hoe zij met behulp van een overkoepelend dashboard leerlingen meer maatwerk kunnen bieden. De Proeftuin Rekenen was een experimentele digitale leeromgeving. Kennisnet en SLO ontwikkelden de Proeftuin om meer te leren over het werken met leerdoelen in een digitale vorm. De scholen die gebruik maakten van de Proeftuin hadden de wens om te werken vanuit leerdoelen en verschillende leermaterialen in te zetten op basis van de behoefte van de leerling. Voor de Proeftuin is het leermateriaal voor rekenen van vier uitgevers (ThiemeMeulenhoff, Malmberg, Noordhoff en Muiswerk) digitaal gekoppeld aan leerdoelen van het Nationaal Expertisecentrum Leerplanontwikkeling (SLO) van datzelfde vak. Met het leermateriaal van deze uitgevers, zochten leraren op basis van leerdoelen opdrachten die aansloten bij het niveau van hun leerlingen. In het overkoepelend dashboard werd de voortgang van leerlingen op de verschillende leerdoelen weergegeven. Met deze informatie kan een leraar bijsturen en leerlingen vervolgmateriaal aanbieden dat past bij hun ontwikkeling. Door alle informatie uit het dashboard en andere bronnen samen te voegen, kan de leraar de voortgang van het leerproces verantwoorden naar bijvoorbeeld ouders en de Onderwijsinspectie.
De twaalf inzichten over het werken met een overkoepelend dashboard:
1. Denk goed na over het type maatwerk dat een school, bouw of klas wil bieden.
2. Varieer bewust met leermateriaal
3. Communiceer met je leerlingen over het leerproces
4. Wees als leraar curriculumbewust
5. Maak tijd en ruimte vrij om te kunnen experimenteren en te wennen aan het systeem
6. Wees ervan bewust dat ict-systemen capaciteit vragen van de ict-infrastructuur en breng dit vooraf in kaart
7. Bied inzicht in de leerlijn van een methode
8. Beschrijf leerdoelen in leerlingentaal
9. Voeg leerstrategieën toe aan leermaterialen en leerdoelen
10. Voeg een preview-functie toe voor het inzien van oefeningen en leermaterialen
11. Bied ondersteuning bij het opsporen van denkfouten bij leerlingen
12. Maak het overkoepelend dashboard zo toegankelijk mogelijk

• Open Proeftuin rekenen : 12 inzichten
• Open Proeftuin linked data rekenen voor het po met een toelichting, onderzoeksverslag, video's en demo  

Gepersonaliseerd leren zet ouders aan het roer

In dit vierde en laatste deel van de serie over gepersonaliseerd leren gaat het over de rol van ouders. Wat is de rol van ouders bij deze manier van leren? Dat zal in dit artikel op wij-leren.nl van Tijl Rood centraal staan.

• het eerste deel over de voordelen
• het tweede deel over doelen stellen
• het derde deel over de pedagogische tact
• het vierde deel over de rol van de ouders

Proeftuin linked data rekenen voor het primair onderwijs

In de Proeftuin Rekenen, een samenwerking van Kennisnet en het Nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling (SLO), is het leermateriaal van verschillende methodes digitaal gekoppeld aan de leerdoelen van het vak rekenen. Metadata spelen een belangrijke rol. Voor bijvoorbeeld het leerdoel ‘optellen tot 15’ kan de leraar daardoor makkelijker leermateriaal uit verschillende bronnen vinden dat daarop aansluit. Per leerling kan hij leermateriaal klaarzetten dat past bij waar die leerling op dat moment aan moet werken.
De proeftuin bevatte de volgende leermaterialen:
•Alles Telt! (ThiemeMeulenhoff)
•De Wereld in Getallen (Malmberg)
•Rekenrijk (Noordhoff Uitgevers)
•Muiswerk
Lees meer

Is gepersonaliseerd leren een tegenhanger van directe instructie?

Gepersonaliseerd onderwijs wordt nogal eens uitgespeeld tegen directe instructie. Dat is niet terecht. Maar hoe hangt effectieve instructie dan samen met gepersonaliseerd onderwijs? Open het artikel van Machiel Karels op wij-leren.nl

Proeftuin linked data rekenen po

A. Strijker, H. de Vries, M. Heijnen en L. Mohaupt
Enschede: SLO, 2018.-
Verslag van onderzoek naar de vraag hoe leraren met de Proeftuin linked data rekenen po werden ondersteund bij het aanbieden van maatwerk aan hun leerlingen. Anders gezegd: hoe kan ICT ingezet worden om gepersonaliseerd leren mogelijk te maken? Er is onderzocht hoe leraren ondersteund kunnen worden in het maken van bewuste keuzes in het curriculum, dit wil zeggen bij het uitstippelen van geschikte leerroutes voor leerlingen en bij de keuze van daarbij passende leermiddelen. De beschikbaarheid van leermiddelen speelt daarbij een belangrijke rol. In een proeftuin linked data zijn doelen gekoppeld aan leermiddelen van verschillende uitgevers. Leraren kunnen zodoende gerichte keuzes maken op basis van de inhouden, doelen, leermiddelen en behaalde resultaten van leerlingen. Open het document

Hoe stel je voor elk kind verschillende doelen bij het gepersonaliseerd onderwijs?

Gepersonaliseerd leren weerspiegelt de situatie die kinderen of studenten later in hun leven zullen tegenkomen: het kunnen combineren van individuele behoeften en vaardigheden in het kader van een gecombineerde teaminspanning. Het gepersonaliseerde onderwijs gaat niet uit van een vaste methode of opleidingsprogramma. Het kan afgestemd worden op de mogelijkheden, wensen en voorkeuren van een leerling. In dit tweede artikel van Tijl Rood op Wij-leren.nl over het gepersonaliseerde onderwijs gaat het over de vraag hoe je doelen kunt stellen per individueel kind. In het eerste deel van deze serie ging het over het waarom van het gepersonaliseerde onderwijs. In dit artikel staat het doelen stellen binnen dit onderwijs centraal.
Open het artikel Hoe stel je voor elk kind verschillende doelen bij gepersonaliseerd onderwijs
Open het artikel Flip je school: het waarom van gepersonaliseerd leren

Differentiëren, personaliseren en adaptief leren

Het gesprek over het onderwijs van de toekomst gaat vaak over differentiëren, personaliseren en adaptief leren. Deze drie buzzwords hangen nauw met elkaar samen – ze overlappen elkaar op een aantal punten – maar zijn geen synoniem voor elkaar. Wat betekenen ze precies? Bekijk de verschillen

Dossier Gepersonaliseerd leren

Dossier van Leraar.24 over gepersonaliseerd leren. Aan de hand van een praktijkvoorbeeld: kindcentrum Goejanverwelle in Gouda. De dossiers van Leraar24 bevatten korte informatie over het onderwerp, literatuurverwijzingen, filmpjes van Leraar24.nl en links naar relevante websites en gerelateerde onderwerpen. Bezoekers kunnen reageren op het dossier. Open het Dossier Gepersonaliseerd leren

Heeft gepersonaliseerd onderwijs effect op álle leerlingen?

Heeft gepersonaliseerd onderwijs een positief effect op álle leerlingen? En op welke manier kun je het het beste invoeren? Welke vaardigheden zijn daarbij nodig? Lees het antwoord op deze vraag die gesteld werd op de Kennisrotonde.

Is gepersonaliseerd leren wel of niet effectief?

Leidt gepersonaliseerd leren tot goede onderwijsresultaten en leerprestaties? In deze blogpost vat Wilfred Rubens enkele bijdragen samen die antwoord proberen te geven op deze vraag. Lees de blogpost

Bestaan er voorbeelden van tijds- en plaatsonafhankelijk gepersonaliseerd leren in VO en MBO en wat is de rol van de docent hierbij?

Onderzoek verricht naar aanleiding van een vraag die gesteld werd via de Kennisrotonde van het Nationaal Regieorgaaan Onderwijsonderzoek. Het Nederlandse project Urway is een vorm van tijds- en plaatsonafhankelijk gepersonaliseerd leren. In dit project draagt de docent de regie over het leerproces deels over aan de leerling en neemt zelf een coachende rol aan. Voor leeropbrengsten bij tijd- en plaatsonafhankelijk gepersonaliseerd leren is het van belang dat de dialoog tussen deelnemers en docent, de structuur van het onderwijsprogramma en de autonomie van de leerling in balans zijn. Maar net als in de onderwijspraktijk is ook in de wetenschappelijke literatuur het aantal voorbeelden bijzonder schaars. Lees verder

Gepersonaliseerd leren volgens Jelle Jolles

Hersenwetenschapper Prof. dr. Jelle Jolles, onder meer bekend van Het tienerbrein, vindt dat het leerrendement op veel scholen groter kan. Hij ziet daarin een belangrijke rol weggelegd voor gepersonaliseerd leren. In een interview in VO Magazine legt Jolles uit wat scholen kunnen doen om (nog) beter in te spelen op de verschillen tussen leerlingen. Lees verder

De leerling centraal in het onderwijs? : de grenzen van personalisering

Maarten Simons en Jan Masschelein
Leuven : Acco, 2017. – 120 p.
ISBN 9789463442466
Betoog - aan de hand van onderzoek met pedagogische toetsstenen - over de mogelijkheden en grenzen van personalisering in het onderwijs. De kernvraag hierbij is: Wat is het effect op vrijheid gelijkheid, op vorming en op de school? De leerling meer centraal plaatsen komt vaak neer opeen minder centrale plaats voor de school. De auteurs vragen zich in dit boek af of dat ‘ont-scholen’ wel in het belang van de leerling is of juist niet. De leerling meer centraal plaatsen in het onderwijs is tegenwoordig een aandachtspunt voor zowel leraren, pedagogen, als beleidsmakers. Dit is onder andere terug te zien in onderwijskundige ontwikkelingen, zoals: onderwijs op maat, leerlinggericht onderwijs en gepersonaliseerde leerpaden. Naast onderwijskundige ontwikkelingen spelen ook overwegingen over efficiëntie, effectiviteit en maximale inzetbaarheid een rol. Deze motieven zijn volgens dit boek het symptoom van fundamentele verschuivingen: van een onderwijsinstelling naar een leeromgeving, van disciplineren naar monitoren en van normalisering naar personalisering.
Plek in kenniscentrum: Onderwijzen 17210-SIMO

Wat laten leraren zien van hun vaardigheden voor gepersonaliseerd onderwijs?

Leraren die over ict-, differentiatie- en coachvaardigheden beschikken, zetten deze vaardigheden niet automatisch in tijdens de les. Onderwijs gericht op gepersonaliseerd leren van leerlingen heeft meer nodig. Zo spelen visie en opvattingen over goed en doelmatig onderwijs een rol. Van belang zijn ook deskundigheden van anderen in de school, materiële randvoorwaarden en de innovatiestrategie. Veel scholen streven naar gepersonaliseerd leren met ict, om daarmee tegemoet te komen aan individuele verschillen tussen leerlingen. Door gebruik te maken van ict en andere technologieën zou het voor leraren gemakkelijker worden om differentiatie en maatwerk in de klas te leveren. Bij het vormgeven van dergelijke gepersonaliseerde leersituaties wordt een beroep gedaan op vermogens als ict-, differentiatie- en coachvaardigheden. Effecten van dergelijke vormen van gepersonaliseerd leren zijn veelbelovend. Lees meer op wij-leren